STORYDON
← 고전 원문 폴더

📄 고전 원문 · 네덜란드 · 프로젝트 구텐베르크

『Dramatische werken』

Henrik Ibsen · 번역 J. Clant van der Mijll-Piepers

199,968자 (원문이 길어 앞부분만 · 전체 745,007자) · 저작권 근거: 저작자 모두 1923년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처

내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.

Hij gelijkt op den John Gabriel Borkman dien hij heeft geschapen, den groot-ondernemer, den man met grootsche plannen van mijnbouwbedrijf en ontwikkeling van welvaart. Borkman heeft de schatten van den grond uit hun gebondenheid willen losmaken, en de menschen hebben hem hun vertrouwen gegeven; maar hij is gestruikeld over een hinderpaal, een hinderlaag, hij heeft zijn eerzucht geboet met opsluiting in de gevangenis, daarna met opsluiting in het leven. Zijn eenige vrijheid,--de illusie over de toekomst; zijn eenig vertoon van trots,--de pose van gewaande grootheid. De dichter heeft, als zijn koopman, in de diepte willen graven; hij wilde den rijkdom, gehouwen uit den mijngang van het hart, voor zijn volk ontplooien, dat een stroom van energie zou uitgaan over zijn Noorwegen, en hij moest onderdoen voor zooveel kleine verhoudingen in de wereld,--hij moest zijn nederlaag erkennen tegenover de kleinheid van zijn eigen geest, die de innigste eigenste kern en kracht van het leven niet machtig en teeder genoeg vermocht te grijpen. En verder nog, tegelijk in 't verleden en in de toekomst zag de dichter. Hij heeft gefaald, omdat hij zijn hart gaf aan den schijnrijkdom van het leven. Wat deed hij daarmee anders dan het voorbeeld volgen van zijn vader, zijn lichamelijken vader, Knut Ibsen, den rijken koopman, die vertrouwend op zijn vermogen, zijn rijkdom had opgeofferd aan den schijn, en die zijn weidsche uitzichten had zien ondergaan in een failliet,--een gevangene voortaan van het leven? Maar hij, de zoon, hij, Henrik Johan Ibsen, had de engte van het huiselijk bestaan niet kunnen verdragen. De begeerte en het zelfgevoel en de trots van een eigen leven te voeren met zijn genot en zijn grootheid had hem in de wijde wereld gelokt, en die vereenzaamden van zijn huisgezin doen verstooten en vergeten. Die mokkende gevangenen die op hem hun hoop hadden gebouwd, evenals het gezin van John Gabriel Borkman zijn verwachting stelde op den zoon, die den naam van het geslacht weder tot eere zou brengen,--hij had hun verlatenheid niet gevoeld, en even als Erhard Borkman, gedreven en gezweept door zijn wereldsche verlangen, had hij de ruimte gekozen.... Zoo peinsde en schouwde de dichter, en biechtte aan zichzelf de wreede raadsels van het onontwijkbare lot--met hun schijnoplossing voor het verstand van de wereld, hun onvervuldzijn in het wrakende besef van het hart. En toch een illusie van vertrouwen, een pose van trots, een glimp van verzekerdheid, een enkele flauwe lichtstraal, een dichter-overtuiging van grootheid!... Of, in zijn meditatie over het gehalte van zijn kunst, rustte het oog van den dichter op de drievoudige gestaltenis van zijn leven (_Wanneer wij dooden ontwaken_). Het rees voor hem statuarisch in een enkelen groep. De kunstenaar tusschen twee vrouwenbeelden: de eene vrouw, de illusie van het ideaal, Irene, de vredebelovende bezielster der jeugd, troosteres van den ouderdom; de andere, illusie der werkelijkheid, Maja, de schijn, schijngezellin van zijn leven; de groep wordt afgesloten door een achtergrond van gebergte, en een satyr, genius van den roes van het natuurlijke levensgenot, ziet van die wilde hoogte op haar neer. Kunnen wij den dichter beluisteren en zijn fluisterende gedachten voor ons gehoor opvangen, wanneer hij tegenover Irene, het in zijn jeugd verlaten ideaal, en Maja, de wereldsche levensgenoote, gemeenschap houdt met zijn ziel? Was er hem niet eenmaal een erfenis meegegeven uit den grooten zonnigen dag van het levensgloren aan het begin der eeuw? maar zij was weggezonken gedurende den nacht van den tijd in de mijnschacht van zijn geest.... Het ideaal! Onder al de scherpte en bitterheid van zijn talent, onder den twijfel en de vertwijfeling van zijn ziel, had de dichter toch den geheimen schat van zijn ideaal bewaard. Een uniek verlangen doortrilde zijn verborgenste hartekamer naar den reinen adel van de vrouwelijke lentegestalte, het beeld der hernieuwing en herschepping van het jaar, van het leven. En het was iets grooters dan het verlangen van zijn persoonlijkheid; het was de behoefte en het heimwee van het stugge ras waartoe hij behoorde, de zucht naar een wederopluiking van den teederen luister van het leven, van de liefdevolle harmonie,--dat smachten en haken en hijgen, dat eenmaal Wergeland's onbeholpen verzen doorgloeid had, en dat de poezie van het Noorden met heimweevleugelen heeft doen opstijgen. Maar trotsch en schuw, had de dichter de waarheid van zijn hart niet aan eenig levend ideaal durven geven. Hij was teruggeweken voor de liefde: in de werkelijkheid kende hij alleen de _comedie_ van de liefde, en hij had zijn hart, de overgaaf van zijn geheele persoonlijkheid, niet over voor een _comedie_. Zoo schiep hij, dichter en kunstenaar, in vereenzaming zijn ideaal als dat van een eenzame tegenover het leven, alsof er geen andere macht van vernieuwing bestond dan het eigen talent en de eigen wil (_Brand_). De kunstenaar sloot zich op in zijn sfeer van kunst. Wat hij voortaan van zijn kunst gaf voor het leven van zijn volk, dat waren satires en "fratsen", "diergestalten" en caricaturen,--verwrongen schaduwbeelden van het nooit meer te vervullen ideaal dat in zijn hart bleef opgeborgen,--het ideaal dat de verholen achtergrond was voor zijn misvorming van het leven. En de dichter-kunstenaar was in 't oog van de wereld gehuwd met Maja, den schijn van de werkelijkheid. Daar ontmoette hem weder, midden in het gewone leven, de illusie van het ideaal. Het ideaal kwam als een droomgestalte, en het was alsof het den dichter in het leven had gevolgd en gezocht, nu hij zelf het ideaal niet meer in 't leven wilde zoeken of volgen. Maar kon zij, Irene, de eenmaal verstootene, de zwaar beproefde, nog langer de illusie geven van het ideaal? Was deze Irene nog een vredebrengster die het leven zou vervullen en vernieuwen? De harde lotsbestemming had haar in handen overgeleverd van het brutale levensgenot. Zij was gekneusd, verminkt, bijna ontzield, een levend-doode,--de ideale kunst was ten prooi geweest aan naturalisme en grove zinnelijkheid. Toch.... De dichter zag haar in de oogen. Zijn medelijden met het leven was ontwaakt, en met het ontwaken van zijn levensgevoel ontsloot zich in zijn hart de teruggedrongen en opgepreste behoefte aan een vereeniging van ideaal en leven, van kunst en gevoel. Hij zag haar in de starre oogen: daar lag alleen rust en bevrediging; liefde welde in hem op voor wat geslagen was en verbroken,... zijn liefde zou redden en heelen. De oude scheppingsdrang hernieuwde zich.... Laat Maja, de schijngezellin, vrij zijn, laat haar den satyr in 't gebergte volgen of hem bedriegen, 't is den kunstenaar om 't even: hij wil zijn weergevonden ideaal, Irene, opvoeren op hoogten van bergen in de reinheid en den glans van het hooggestemde leven,--het brenge dan wat het wil. * * * * * Op die wijze houdt de dichter overzicht van de drie perioden van zijn leven, den tijd van de _Comedie der Liefde_ en _Brand_[61], van satires, van de wederaansluiting bij de samenleving. En hij ziet ze niet, zooals wij ze zien, naar evenredigheid van wat ze hebben gebracht aan de wereld, maar in vergelijking van wat ze misten ter voldoening aan de behoeften van zijn ziel. Wij zien de volvoering, hij echter ziet het ontbrekende. Zijn zegepraal en zijn glorie, ze zijn niet een zaak van het verleden; hij heeft ze voor zich uitzweven,--in verlangen. Het is hem alsof eerst nu, aan het eind van zijn levensweg, zijn oogen opengaan. _Wanneer wij dooden ontwaken_! wanneer wij, die gemeend hebben te leven, en die ons nauwelijks aan ons niet-bestaan konden ontworstelen, eerst de oogen opslaan en het leven gewaar worden in zijn oprechtheid en eenvoud!... Maar dan is het einde nabij. De dichter-peinzer weet het. Hij weet zichzelf, hij weet de afdwalingen en afdalingen van zijn levensbaan, hij weet ook zijn glorie. Op de hoogte van het leven verkeert hij in stille samenspraak met het Leven. Een schijnsel omstraalt hem van het komende licht. Wat nood of de nacht voor hem nabij is gekomen. Is hij ook niet een kind van den Nacht, hij de mijnwerker, de graver en groever. De nacht, de aanstaande nacht, brengt rust en vrede.--Laat hem genieten, dat eene, unieke oogenblik, van het rein ontwaken zijner oogen. En van de hoogte kijkt de dichter uit op de hoogtepunten van zijn eigen leven. Hij denkt aan zijn _Catilina_, het stuk van den somberen gewetens- en wereldnacht, dat zijn trots was in de opgang van zijn jeugd; hij denkt aan zijn _Julianus den Afvallige_[62], de schemerschepping geschapen op de middaghoogte van zijn weg; en hij denkt aan het licht van het ideaal dat voor hem oprijst en om hem heen rijst, nu de duistere schaduwen zijn leeftijd overvallen. Zijn glorie is zijn opstanding, voor een oogenblik, uit den nijpenden dood van het leven. Zie, de schemering heeft den nacht verjaagd, de morgenstond breekt zich baan, brengt het licht; de morgenstond, het bleeke uur van herinnering, van berouw, van voorgevoelens,--het ophelderende en oplichtende uur van voorgevoel en verlangen, van verwachting, van Verrijzenis.... * * * * * AANTEEKENINGEN OP DE INLEIDING [1] _Staats-satyricus_.--Zoo noemt zich Ibsen een paar maal in tegenstelling zeker tot "staatsburger". "Ik heb het talent niet om staatsburger te zijn," schreef hij aan G. Brandes. 3 Jan. 1882. [2] _Versregels_.--Goethe _Urworte_. W. A. III 95. [3] _Aangroeien v. verbeelding_.--W. Dilthey. _Das Erlebnis und die Dichtung_. p. 284, 295. [4] _Steffens_.--H. Hoeffding. _Henrik Steffens. Tilskueren_. Jaarg. 1902. p. 942 vv. H. Steffens. _Was ich erlebte_. X. 269. "In der stillen einsamen Jugend ward ich von einer Sehnsucht ergriffen, die mich der Religion und der Natur in ihrer ganzen Fuelle entgegenfuehrte. Ein unruhiges, ja wildes Temperament lockte mich im grellen Gegensatz." [5] _Steffen's vader over den val der Bastille_.--Vgl. Steffens ibid. I 362-364. [6] _Steffens over Oehlenschlaeger_.--_Was ich erlebte_ V. p. 26 vv. Ad. Oehlenschlaeger _Meine Lebenserrinnerungen_. I 204, vv. Kr. Arentzen. _Baggesen og Oehlenschlaeger_. Kopenh. 1872, II p. 21 vv. [7] _Genialiteit_.--Arentzen l.l. II. 147. [8] _Oehlenschlaeger als voorganger_.--Vgl. o.a. V. Birkedal. _Persoenlige Oplevelser i et langt Liv_. III p. 66. [9] _Hij hield het oog op het geheel_.--Zie Oehlenschlaeger's voorwoord tot de _Poetiske skrifter_ van 1805, de passage die begint: "Fundamentet for den sande Kunst er Harmonieen...." [10] _Een brief van_ 1814.--Zie Arentzen l.l, Voorwoord van het derde deel: vgl. ook Arentzen dl. VIII, p. 111. [11] _Toestand van Noorwegen_.--Zie H. Jaeger. _Literaturhistoriske Pennetegninger (Norskhedsperioden)_ p. 140 vv. H. Lassen. _Henrik Wergeland og hans Samtid_ (2e ed.) p. 76 v. H. Steffens l.l. IX p. 233. [12] _Het woord van vrijheid_.--De feestdag van den 17en Mei, datum der constitutie, mocht gedurende geruimen tijd niet worden gevierd. In Skien, Ibsen's geboortestad, liet men het alleen oogluikend toe, zelfs als er na 1830 een verandering in de stemming was gekomen, uit vrees voor een machtig man in de nabijheid der stad. H. Jaeger. _Henrik Ibsen_. Et literaert livs billede. p. 15. [13] _Sinds_ 1825.--H. Jaeger. _Pennetegninger_. p. 146 naar Schweigaard. _Norges Statistik. Schreef_ in 1828.--Lassen H. _Wergeland_. p. 13, 30. [14] _Opdracht aan H. Steffens_.--Jaeger. l.l. p. 158 noot. [15] _Het hemel en aard gedicht_.--Van Wergelands _Skabelsen, Menensket og Messias_ ken ik de eerste uitgaaf slechts uit Welhaven's kritiek (_Samlede Skrifter_ dl. I). In de literatuurhistorien wordt gewoonlijk de door Wergeland kort voor zijn dood herziene uitgaaf van 1845 (met den titel _Mennesket_) aangehaald en besproken. Een exemplaar daarvan is in Potgieters bibliotheek.