Terwijl hij ten koste van het derde kleedingstuk bleef, stond
Bergamino, terwijl monseigneur Cane middagmaalde, met een vrij misnoegd
gezicht voor hem. Toen Cane dit zag, zei hij meer uit spotzucht dan om
het genoegen een geestig woord van hem te hooren: “Wat heb je
Bergamino? Je ziet er zoo kwaad uit; zeg mij het eens?” Daarop vertelde
Bergamino zonder een oogenblik zich te bedenken, alsof hij echter lang
had gepeinsd, naar aanleiding van zijn eigen geval, deze historie: “Gij
moet weten, mijnheer, dat Primasseau een man was zeer bedreven in het
Latijn en bovendien een zeer groot en vaardig dichter, wat hem zoo
geëerd en beroemd maakte, dat, waar nog niet iedereen hem op het
gezicht kende, door naam en faam elkeen toch wist wie Primasseau was.
Eens bevond hij zich te Parijs in armelijken toestand, waarin hij
meestentijds verkeerde, omdat zijn talent weinig gewaardeerd werd door
lieden, die het wel konden doen. Hij hoorde daar van den abt van Cligny
en men vertelde, dat hij meende na den Paus de rijkste prelaat aan
inkomsten te zijn, die Gods Kerk had. Hij hoorde van hem wonderbare en
zeer goede dingen vertellen, dat hij een hofhouding had en dat hij
nooit had geweigerd te laten eten en drinken wie er ook om vroeg, mits
het op zijn etensuur was. Toen Primasseau dat vernam, maakte hij plan,
daar hij een man was, die gaarne menschen en edellieden van beteekenis
zag, om de weelde van dien abt in oogenschouw te nemen en vroeg hoe ver
hij van Parijs woonde. Men antwoordde hem hierop een mijl of zes
vandaar op zijn landgoed. Primasseau meende er te kunnen zijn op het
etensuur, als hij ’s ochtends vroeg wegging. Nadat hij zich dus den weg
had laten wijzen, en niemand vond, die hem vergezelde, vreesde hij, te
verdwalen en op een plaats te komen, waar hij niet zoo makkelijk te
eten zou krijgen. Daartoe nam hij, om van den honger geen last te
hebben, drie brooden mee en dacht, dat hij water, hoewel hij er niet
van hield, wel overal zou vinden. Toen hij de brooden in den zak had
gestopt, begaf hij zich op weg en de reis ging zoo goed, dat hij voor
het etensuur kwam dáár, waar de abt woonde. Hij ging binnen en zag
overal rond. Toen hij de groote menigte gedekte tafels had gezien en de
kolossale toebereiding in de keuken en de andere dingen gereed voor het
middagmaal, zei hij tot zichzelf: Dat is werkelijk prachtig, zooals
beweerd wordt. Terwijl hij op dat alles lette, beval de hofmeester van
den abt water aan te reiken voor de handen, omdat het etenstijd was.
Hierna ging iedereen aan tafel. Toevallig werd Primasseau juist
tegenover de deur geplaatst, waar de abt moest doorgaan om in de
eetzaal te komen. Het was in dat huis gewoonte, dat men nooit aan tafel
wijn of brood of iets anders te eten of te drinken opdroeg, voor de abt
zich aan den disch had neergezet. Toen de hofmeester de tafel gedekt
had, liet hij den abt zeggen, dat, wanneer het hem behaagde, het
middagmaal gereed stond. De abt liet zijn kamer openen om in de zaal te
gaan en zag toevallig onder het binnentreden als de eerste, die hem in
het oog viel, Primasseau, die er tamelijk armelijk uitzag en dien hij
van aanzien niet kende Toen de abt hem had opgemerkt, kwam hem
onverwachts een slechte gedachte in den geest, die daarin nog nooit was
opgerezen. Hij zei bij zich zelf: Kijk, wat voor lui, wien ik geef van
het mijne! Hij keerde weer terug, beval, dat de kamer gesloten zou
worden en vroeg aan hen, die bij hem waren of iemand dien vagebond
kende, welke tegenover den uitgang van de kamer aan tafel zat. Iedereen
antwoordde van neen. Primasseau had eetlust als iemand, die geloopen
heeft en die niet gewoon was te vasten. Hij had al eenigen tijd gewacht
en zag, dat de abt niet terug kwam. Toen haalde hij een der drie
brooden uit zijn zak, die hij meegenomen had en begon te eten. Nadat de
abt eenigen tijd weg was geweest, beval hij een van zijn lieden te zien
of Primasseau was vertrokken. De bediende antwoordde: Neen,
monseigneur, en hij eet brood, dat hij zeker mee heeft gebracht. De abt
hernam: Als hij zijn brood nu eet, zal hij van het onze niets krijgen.
De abt had gewild, dat Primasseau van zelf zou zijn weggegaan, maar
wilde hem er niet uit laten gooien, Primasseau had al één brood
gegeten, maar de abt kwam nog niet. Daarop begon hij het tweede te
eten; dat werd ook aan den abt verteld, die weer had laten kijken of
hij vertrokken was. Daar de abt maar niet kwam, begon Primasseau het
derde brood te eten, wat ook aan den priester werd gemeld, die bij zich
zelf begon te denken en te zeggen: Kijk, wat voor nieuwen inval heb ik
gekregen? Wat een gierigheid! Wat een onwil! En om wien! Ik gaf het
mijne te eten, reeds vele jaren, aan ieder, die wilde zonder op te
letten of die edelman was of dorper, arm of rijk, koopman of afzetter
en tal van bandieten heb ik voor mijn oogen zien zwelgen zonder dat
ooit in mijn ziel de gedachte opkwam, die bij dezen man in mij rees.
Die gierigheid zou mij zeker niet hebben overvallen, als hij geen
bijzonder mensch was. Hij lijkt mij een bandiet, maar het moet een man
van gewicht zijn, waar het mogelijk is, dat mijn geest zich zóó verzet
hem aldus te ontvangen. Na deze gedachte wilde hij weten wie die man
was en hoorde, dat hij Primasseau heette, daar gekomen om zijn weelde
te zien, waarvan hij had vernomen. De abt, die hem al lang als een
begaafd man had hooren noemen, schaamde zich en verlangend alles goed
te maken, deed zijn best hem op allerlei wijze te onthalen. Na hem te
laten eten, deed hij, gelijk het voor Primasseau behoorde, hem voornaam
kleeden en na hem geld en paarden te hebben gegeven, kon hij gaan en
staan, waar hij wilde. Primasseau hierover tevreden, dankte hem zooveel
hij kon en keerde te paard naar Parijs terug, waaruit hij te voet was
vertrokken.” Monseigneur Cane, die veel doorzicht had, begreep zonder
verdere aanwijzing zeer goed, wat Bergamino bedoelde en zeide
glimlachend: “Bergamino, je hebt mij genoeg je schade, je talent en
mijn gierigheid doen kennen en, ook wat je van mij begeert en heusch,
het is de eerste maal, dat ik een opwelling had van gierigheid, maar ik
zal haar met den stok verjagen, dien jij mij hebt gegeven.” Na den
waard van Bergamino betaald te hebben en hem met een zeer voornaam
gewaad te hebben bekleed en hem geld en paarden te hebben gegeven, liet
hij het aan hem over naar welgevallen heen te gaan of te blijven.
ACHTSTE VERTELLING.
Guiglielmo Borstere straft met een grappig woord de gierigheid van
monseigneur Ermino de’ Grimaldi.
Naast Filostrato zat Lauretta, die, nadat zij de handigheid van
Bergamino had hooren prijzen en merkend, dat aan haar de beurt van
vertellen was, zonder eenig bevel af te wachten, aldus op bekoorlijke
wijze begon te spreken:
Waarde metgezellen. De vorige vertelling drijft mij er toe U er mee te
willen bekend maken hoe een waardig hoveling eveneens niet zonder
vrucht de hebzucht van een zeer rijk koopman strafte. Mijn vertelling
lijkt, wat de strekking betreft, op de voorgaande historie. Zij moet U
er echter niet minder om wezen, als gij bedenkt, dat er ten slotte
goeds uit voortkomt.
Er leefde dan in Genua lang geleden een ridder, Ermino de’Grimaldi
genaamd, welke (naar hetgeen door allen geloofd werd) door zeer groote
rijkdommen en gelden ver de rijkdom van alle andere zeer welgestelde
burgers overtrof, die men toen in Italië kende. Gelijk hij elk overtrof
met schatten, die Italiaan was, zoo was hij ook in gierigheid en
karigheid iederen anderen schraper en vrek, die er op de wereld
bestond, de baas. Niet alleen voor het onthalen van anderen hield hij
de beurs gesloten maar bij zaken voordeelig voor hem zelf, stelde hij
zich, om niets te verteren, aan groote ontberingen bloot tegen de
gewoonte der Genueezen, die zich voornaam kleedden. Evenzoo deed hij
met eten en drinken. Hierdoor en terecht was de eigennaam der
Grimaldi’s vervallen en werd hij door ieder monseigneur Ermino Avarizia
(Gierigheid) genoemd.
Terwijl hij door niets te verteren, het zijne vermenigvuldigde, kwam er
eens te Genua een waardig, welgemanierd en welsprekend hoveling,
Guiglielmo Borsiere genaamd, in niets gelijk aan de tegenwoordige
ridders, die edellieden genoemd willen worden en als zoodanig bekend
willen zijn zonder groote schaamte over hun verdorven en schandelijk
leven.
Ze moesten liever ezels genoemd worden, omdat ze veeleer in de laagheid
en slechtheid der gemeenste lui zijn opgevoed dan aan hoven. Het was in
die tijden hun streven moeite te doen tot het sluiten van vrede, waar
strijd of twisten tusschen edellieden waren ontstaan, huwelijken,
familieverbindingen en vriendschap te doen sluiten, met schoone en
aardige woorden de zielen der bedroefden te troosten, de hofkringen te
amuseeren en met ernstige vermaningen vaderlijk de slechte lieden te
onderhouden en dit belangeloos. Thans leggen zij er zich op toe hun
tijd zoek te brengen met kwaad van elkaar te spreken, twist te zaaien,
slechte en treurige dingen te vertellen en wat nog erger is ze openlijk
te bedrijven en hun booze daden, schandalen en laagheden, waar of niet,
elkaar voor de voeten te gooien en met drogredenen de goede menschen
tot gemeene en schelmsche dingen te verleiden. En hij wordt het meest
gewaardeerd en het meest door die ellendige en ontaarde heeren geëerd
en met de grootste belooningen begiftigd, die de laagste woorden zegt
of de gemeenste daden doet, tot groote schande en blaam voor de
tegenwoordige wereld en als duidelijk bewijs, dat de deugden al op dit
ondermaansche verdwenen zijn en de schelmsche en ellendelige
stervelingen in een poel hebben achtergelaten.
Maar opdat ik den draad weer opvat, van welke ik door rechtmatige
verontwaardiging verder ben afgeweken dan ik wilde, vertel ik U thans,
dat voornoemde Guiglielmo door alle edellieden in Genua geëerd werd en
zeer gezien was. Hij was daar eenigen tijd en hoorde veel van de
schraperigheid en gierigheid van Ermino en was nieuwsgierig om hem te
ontmoeten. Monseigneur Ermino had al gehoord, dat de heer Borsiere een
voortreffelijk man was en daar hij bij al zijn gierigheid toch een
vonkje wellevendheid bezat, ontving hij hem met zeer vriendelijke
woorden en met een opgeruimd gezicht, liet zich over verschillende
dingen met hem in en leidde gedurende het gesprek hem en eenige
Genueezen, die mede waren gekomen, in een fraai, nieuw huis, dat hij
had laten bouwen en toen hij hem dit alles vertoond had, sprak hij tot
hem: Monseigneur Guiglielmo, U hebt toch veel gezien en gehoord, kunt U
mij één ding toonen, dat men nog nooit zag om het in mijn huis te laten
schilderen?
Guiglielmo antwoordde hem op zijn wonderlijke vraag: Mijnheer, ik
geloof niet U iets te kunnen noemen, wat men nog nooit heeft gezien
behalve het niesen of zoo iets; maar ik zou U wat willen noemen, dat U
zelf (naar ik geloof) nog nooit hebt gezien.
En wat zou dat dan zijn? vroeg Ermino.
Laat de Hoffelijkheid uitschilderen, antwoordde Guiglielmo.
Bij die woorden voelde de heer Ermino zich plotseling bevangen door
zulk een schaamte, dat die hem bewoog zijn geheele gezindheid te
veranderen en hij antwoordde: Mijnheer Guiglielmo, ik zal die zoo laten
schilderen, dat noch U, noch wie ook mij ooit weer zal kunnen
verwijten, dat ik haar noch gezien, noch gekend heb. En van dien dag af
werkten de woorden van Guiglielmo zoo sterk op hem, dat hij de
vrijgevigste en joviaalste edelman werd van de wereld en vreemden en
medeburgers met meer gastvrijheid ontving dan ieder ander Genuees.
NEGENDE VERTELLING.
De Koning van Cyprus, door een Gasconsche dame bestraft, wordt van
een traag een werkzaam man.
Het laatste bevel van de koningin had betrekking op Elisa, die zonder
dit af te wachten, zeer opgeruimd begon:
← 고전 원문 폴더
📄 고전 원문 · 네덜란드 · 프로젝트 구텐베르크
『De Decamerone van Boccaccio』
Giovanni Boccaccio · 번역 J. K. (Jacques Karel) Rensburg
196,395자 (원문이 길어 앞부분만 · 전체 1,542,430자) · 저작권 근거: 저작자 모두 1943년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처
내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.