Produced by Sophia Canoni
Note: The tonic system has been changed from polytonic to
monotonic. A table with spelling and other mistakes has been
incorporated in the text. The spelling of the book has not been
changed otherwise. In the ‘Μελέτη εις τον Αμλέτον’, page μ΄(i.e. 40)
is missing. Words in italics are included in _.
Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε
μονοτονικό. Ο Πίνακας παροραμάτων έχει ληφθεί υπόψη στο κείμενο. Η
ορθογραφία του βιβλίου κατά τα άλλα παραμένει ως έχει. Εις το
μέρος ‘Μελέτη εις τον Αμλέτον’, λείπει η σελίδα μ' (ήτοι 40). Λέξεις
με πλάγιους χαρακτήρες περικλείονται σε _.
ΑΜΛΕΤΟΣ
ΤΡΑΓΩΔΙΑ
ΣΑΙΚΣΠΕΙΡΟΥ
ΕΜΜΕΤΡΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ
ΙΑΚΩΒΟΥ ΠΟΛΥΛΑ
ΜΕ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΑΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ
ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΑΔΕΛΦΩΝ ΠΕΡΡΗ
Όσοι λάβουν τον κόπον να κρίνουν το προκείμενον φιλολογικόν έργον
δεν θα δυσαρεστηθούν εάν προτάξωμεν ολίγας συντόμους εξηγήσεις
ιδίως ως προς το γλωσσικόν μας σύστημα.
Ανήκομεν απ' αρχής εις την σχολήν, η οποία πρεσβεύει ότι η γραπτή
γλώσσα, δια να εκπληρώση τον προορισμόν της, δεν πρέπει να διαφέρη
ουσιωδώς από την κοινώς ομιλουμένην· και εις αυτήν την αρχαίαν
πεποίθησίν μας εμμένομεν αφού βλέπομεν ότι η δημοτική γλώσσα, η
οποία προ πολλού είχε εγκαταλειφθή εις την ορφανίαν της, ήδη με
αυτόματον δύναμιν επεβλήθη εις τα ποιητικά πνεύματα τόσον γενικώς
ώστε ήδη αφαίρεσε από την σχολαστικότητα την επικράτειαν του
αισθήματος και της φαντασίας, είναι δε πιθανόν ότι, αν λάβη την
απαιτουμένην διάπλασιν, θέλει αποβάλη την συστηματικήν γλώσσαν των
λογίων, την καθαρεύουσαν, και από την επικράτειαν του λόγου.
Τοιαύτην του γλωσσικού ζητήματος λύσιν δυνάμεθα ευλόγως να
προΐδωμεν στηριζόμενοι εις ό,τι συνέβη εις όλα τα έθνη, όσα
κατώρθωσαν να μορφώσουν γλώσσαν φιλολογικήν· και αυτού η
ομιλούμενη γλώσσα, περιωρισμένη κατ' αρχάς εις τα έργα της
φαντασίας, εις τα πονήματα, εις τα μυθιστορικά διηγήματα και εις
τας απλάς χρονογραφίας, άμα έφθασεν εις ανδρικήν ηλικίαν, έγινε
ικανή να αντικατασταθή εις την λατινικήν, η οποία εθεωρείτο η μόνη
γλώσσα κατάλληλος δια επιστημονικά θέματα.
Αλλά η ρύθμισις της γλώσσης εις όργανον κανονικόν και διαφανές
γενικής ζωντανής συνεννοήσεως, με άλλας λέξεις η μετάβασις από την
φύσιν εις την τέχνην, δεν είναι έργον ατόμων, ούτε μιας μόνης
γενεάς, ούτε είναι εξαγόμενον ξηράς θεωρίας· η αληθώς εθνική
γλώσσα υποθέτει μεγάλα εθνικά κέντρα, εις τα οποία της φιλολογικής
διαμορφώσεως προηγήθη ήδη η κοινωνική διοργάνωσις, και όπου
συμπεριλαμβάνονται και συναρμολογούνται βαθμηδόν τα διάφορα
συστατικά της κοινωνίας στοιχεία, εις τρόπον ώστε να μη αφίνεται
να ενεργή μονομερώς ο κανονιστικός νους, αλλά να συμπράττουν
συγχρόνως όλαι αι πνευματικαί δυνάμεις και να συμβάλλουν εις τον
πλουτισμόν της γλώσσης όλα τα ηθικά κεφάλαια. Από τοιαύτα έμψυχα
κέντρα εμπνέεται το πνεύμα και η καλαισθησία των δημιουργών
συγγραφέων, και αυτοί πάλιν με τα πλάσματά των επενεργούν εις
εκείνα, ώστε από αυτήν την αμοιβαίαν εργασίαν γεννάται μία
ομοιόμορφος γλώσσα προωρισμένη να ήναι ο προφορικός άμα και ο
γραπτός λόγος ολοκλήρου του έθνους.
Εις την Ελλάδα συνέβη η πνευματική αναγέννησις να προδράμη της
κοινωνικής αναπλάσεως· και ενώ δεν υπήρχε κέντρον αρκετά
περιεκτικόν και σπουδαίον, ώστε να χρησιμεύση ως χωνευτήριον, από
το οποίον καθαριζόμενος ο προφορικός λόγος θα έφθανεν εις ενότητα
οργανικήν, η ολιγαρχία του πνεύματος προσέφυγεν εξ ανάγκης εις
τεχνητήν μέθοδον διαμορφώσεως· επήραμεν, ως αναφαίρετον ιδικήν μας
κληρονομίαν, ολόκληρον την αρχαίαν γραμματικήν και όλον αδιακρίτως
το λεκτικόν της αρχαίας Ελληνικής και κατεδικάσαμεν εις θάνατον
όλους σχεδόν τους τύπους της νεωτέρας, ως λείψανα της δουλείας και
της εθνικής ταπεινώσεως.
Από την σχολαστικήν εργασίαν ο προφορικός λόγος έπαθεν ήδη
μεταβολήν, η οποία, κανονικωτέρα μέσα εις την τάξιν των λογίων,
εξαπλόνεται, αν και με πολλήν ανωμαλίαν, και μέσα εις τον
καθολικώτερον κοινωνικόν κύκλον. Το πραγματικόν τούτο φαινόμενον
οι μεν φίλοι του δημοτικού ιδιώματος δεν πρέπει να παραβλέψουν, οι
δε οπαδοί της καθαρευούσης δεν πρέπει να το θεωρήσουν ως απόδειξιν
της επιτυχίας του συστήματός των· η αλλοίωσις είναι απλώς
εξωτερική, εις τους καταληκτικούς τύπους και εις το λεκτικόν, και
έχει τα φυσικά της όρια· ο ουσιώδης χαρακτήρ της νεωτέρας γλώσσης
ούτε εξηλείφθη ούτε είναι δυνατόν να εξαλειφθή, εάν είναι αληθές
ότι ο γλωσσικός χαρακτήρ δεν συνίσταται τόσον εις τους τύπους, οι
οποίοι από διάφορα αίτια και αφορμάς ευκόλως μεταβάλλονται, όσον
εις την σύνταξιν, δηλαδή εις τον εσωτερικόν οργανισμόν, ο οποίος
εκφράζει τον ενδιάθετον λόγον και αποτελεί αυτό το πνεύμα του
έθνους. Ο προφορικός λόγος των αρχαίων Ελλήνων, όπως
εκρυσταλλοποιήθη εις τα συγγράμματα, ήταν εις το άκρον συνθετικός,
τόσον ώστε καμμία γλώσσα, ουδέ αυτή η λατινική, δεν είναι αρκετή
να τον αποδώση· ο προφορικός λόγος των νεωτέρων Ελλήνων, καθώς των
άλλων νεωτέρων εθνών, είναι κατ' εξοχήν αναλυτικός, δηλαδή εις
τοιαύτην αντίθεσιν προς τον αρχαίον, ώστε η σχολαστικότης, όσον
και αν αγωνίζεται, δεν θα δυνηθή να του αφαιρέση ποτέ την αληθή
του υπόστασιν και να την μετασχηματίση εις την ανωτάτην συνθετικήν
μορφήν.
Εάν αι σκέψεις μας απορρέουν, ως νομίζομεν, από την πραγματικήν
σημερινήν κατάστασιν της γλώσσης, ελπίζομεν ότι η μέθοδος την
οποίαν παραδεχόμεθα δεν θέλει αποδοθή εις ιδιοτροπίαν. Εις τον
έμμετρον λόγον, καθώς ήδη επράξαμεν εις την Μετάφρασίν μας της
Οδυσσείας, αποκλείομεν τόπους τινάς και ακρωτηριασμούς, οι οποίοι
και εις αυτήν την δημοτικήν γλώσσαν είτε έπεσαν ήδη είτε είναι
προωρισμένοι να πέσουν· την πεζογραφίαν μας ηναγκάσθημεν να
συμμορφώσωμεν προς τον συνήθη προφορικόν λόγον των πεπαιδευμένων,
αλλά χωρίς να υπερβώμεν τα όρια, τα οποία διαγράφει ο ουσιώδης
χαρακτήρ της νεωτέρας γλώσσης. Τοιαύτη μέθοδος, εάν εφηρμόζετο από
δεξιάς χείρας, θα ημπορούσε να εξαλείψη βαθμηδόν την απέραντον
διαφοράν η οποία σήμερον χωρίζει την γραπτήν γλώσσαν από την
ομιλουμένην.
Εις την στιχουργίαν επεχειρήσαμεν τι νεώτερον και το υποβάλλομεν
εις την εκτίμησιν του φιλολογικού μας κόσμου.
Ο δεκαπεντασύλλαβος στίχος βεβαίως κατέχει την πρώτην θέσιν εις
την νεοελληνικήν μετρικήν και δύναται να ονομασθή ο κατ' εξοχήν
εθνικός στίχος, αφού απ' αρχής τον ησπάσθη και τον ελάμπρυνε προ
πάντων η δημοτική ηρωική μας ποίησις. Αλλά αυτός ο στίχος, ως
είναι διηρημένος εις δύο σταθερά ημίστιχα τόσον χωριστά ώστε
υπάρχει αναγκαία ανυπέρβλητος παύσις πάντοτε εις την ογδόην
συλλαβήν, δεν έχει την απαιτουμένην διά την δραματικήν ποίησιν
ευκινησίαν και γοργότητα. Τοιαύτην έλλειψιν του δεκαπεντασυλλάβου
ενόησαν όσοι των στιχουργών μας έλαβαν την ατυχή ιδέαν να
εισάξουν, ως αρμόδιον εις το δράμα, το ιαμβικόν τρίμετρον,
κατασκεύασμα μηχανικόν και άρρυθμον, το οποίον, κατά την γνώμην
μας, είναι και θα μείνη πάντοτε ξένον εις την αίσθησιν του έθνους.
Προτιμότερος τούτου θα ήταν ο ενδεκασύλλαβος· αλλά και αυτός ο
στίχος, αν και ρυθμικώτατος, εις την πολυσύλλαβον γλώσσαν μας,
είναι τόσον ολίγον περιεκτικός, ώστε σπανίως δύναται να κλείση
αυτοτελή περίοδον. Τοιαύτην αδυναμίαν βεβαίως δεν έχει ο
δεκατρισύλλαβος στίχος, τον οποίον ημείς, εις την προκειμένην
Μετάφρασιν, σηκόνομεν από την αφάνειαν εις την οποίαν ευρίσκεται,
και τον μεταχειριζόμεθα ως κατάλληλον όργανον της δραματικής
ποιήσεως· το μέτρον τούτο, ενώ έχει αρκετήν έκτασιν, έχει και το
μέγα πλεονέκτημα να επιδέχεται ποικιλίαν ρυθμού τοιαύτην, ώστε
δύναται φυσικώς να αναβιβασθή εις την λυρικωτέραν έντασιν, καθώς
και να κατέλθη εις τον τόνον της συνήθους ομιλίας, — όπως αρμόζει
εις την φύσιν του νεωτέρου οράματος, ιδίως του Shakespeare. Έχομεν
τόσην πεποίθησιν εις την δύναμιν του στίχου τούτου, ώστε δεν
αμφιβάλλομεν ότι άλλοι στιχουργοί θα αποδείξουν, καλήτερα παρ' ότι
εδυνήθημεν ημείς, το εύστοχον της εκλογής μας.
Εν Κερκύρα τη 15 Ιουνίου 1889.
ΜΕΛΕΤΗ ΕΙΣ ΤΟΝ Α Μ Λ Ε Τ Ο Ν
Όταν αναγινώσκομεν τον Αμλέτον πρώτην και ζωηροτάτην εντύπωσιν
γεννά εις την ψυχήν μας η μεγάλη ποικιλία των συμβάντων, η διαφορά
και η αντίθεσις των χαρακτήρων, το μέγα βάθος και η σφοδρότης των
αισθημάτων, η πρωτοτυπία και το ύψος των εννοιών. Εις το ποίημα
τούτο μας ανοίγεται κόσμος ολόκληρος όπου περιπλέκονται
περιστατικά διάφορα, άλλα αναγκαία επακολουθήματα της αρχικής
αιτίας του δράματος, άλλα έκτακτα και υπερφυσικά ακόμη, άλλα
προερχόμενα από την θέλησιν του ανθρώπου και άλλα από την τύχην
όπου το αίσθημα της αγάπης παρουσιάζεται, εδώ ως κτηνώδης φυσική
ορμή, εκεί ως αγνή συμπάθεια η οποία βλαστάνει από την ομοιότητα
των ψυχών όπου με την αυτήν ενάργειαν αναφαίνεται η ζοφερά και η
φωτεινή όψις της ανθρωπίνης ψυχής, η απονωτέρα φιλαυτία και η
φιλανθρωποτέρα αυταπάρνησις· όπου με την αυτήν ομοιαλήθειαν
εικονίζεται τόσον η πραγματική φρενολογική αλλοίωσις όσον και η
πλαστή παραφροσύνη ως κάλυμμα βαθυτάτης συνέσεως· όπου
ξεσκεπάζονται οι λεπτότεροι και γενναιότεροι δισταγμοί της
συνειδήσεως, καθώς και τα σκοτεινά βάθη, εις τα οποία βασανίζεται
ένοχος καρδία· όπου από ένα μέρος βασιλεύει η ηθική εξαχρείωσις με
όλο το γυάλισμα και το ψεύτικο χρώμα εξευγενισμένης κοινωνίας, και
από το άλλο, εις άμετρον ύψος, λάμπει καθαρός ο ανώτατος λόγος,
αντηχεί άδολος η φωνή της φύσεως, και ακούεται ειλικρινής η γλώσσα
της αληθείας· όπου, τέλος πάντων, εις αντίθεσιν των χαμηλών
σκέψεων και φρονημάτων, όσα υπαγορεύονται από αγενή πάθη,
εμφανίζονται αισθήματα και θεωρίαι, αι οποίαι φαίνεται ότι
απομακρύνονται από τον κύκλον, από το θέμα του δράματος, δια να
μας μεταφέρουν εις ορίζοντα καθολικών υψηλών προβλημάτων όπου
αποβλέπουν είτε τον προορισμόν του ανθρώπου, είτε την πρόσκαιρον
αβεβαίαν και ματαίαν σημασίαν της ενεργείας του εις τον κόσμον,
είτε το αίνιγμα της καταστάσεώς του εις την άλλην ζωήν.
2.
Αυτή μας η πρώτη εντύπωσις αυξάνει και μεταβάλλεται εις απορίαν,
όταν σκεφθώμεν ότι δια τόσην έκτασιν και τόσο βάθος δεν φαίνεται
επιδεκτική η πραγματική του προκειμένου δράματος υπόστασις. Το
δραματικόν θέμα, το οποίον φυσικώς πηγάζει από το αρχικόν
κακούργημα, από την δολοφονίαν του πατρός του Αμλέτου, συνίσταται
εις τούτο, ότι ο μεν αδικημένος υιός και διάδοχος του θρόνου
αισθάνεται το καθήκον και κυριεύεται από το πάθος να τιμωρήση τον
φονέα του πατρός του και επιβάτην της βασιλείας, ο δε δολοφόνος
έχει συμφέρον να προλάβη τον εχθρόν του και να τον θανατώση, όπως
σωθή αυτός και χαρή εις το εξής ακίνδυνα τους καρπούς του
εγκλήματός του. Τοιούτος αγών μεταξύ αδικητού και αδικημένου θα
αποτελούσε δραματικήν πλοκήν και θα καταντούσε εις μίαν τραγικήν
λύσιν ή με την τιμωρίαν του ενόχου ή με την αποτυχίαν του
αδικημένου ή με την καταστροφήν και των δύο, ο δε ανταγωνισμός των
χαρακτήρων και αι διάφοροι περιπέτειαι, εις τας οποίας θα
παρουσιάζετο πλέον ή ολιγώτερον πιθανή η τιμωρία του αδικητού και
ο κίνδυνος του αδικημένου, θα ήσαν βεβαίως ικανά να γεννήσουν
ζωηροτάτην δραματικήν συγκίνησιν, αλλά πολύ διάφορον από το υψηλόν
εκείνο ενδιαφέρον όπου από την πρώτην έως την ύστερην σκηνήν του Α
μ λ έ τ ο υ μαγεύει τον νουν, την καρδίαν και την φαντασίαν μας.
Και στηρίζεται εις τον ανταγωνισμόν δύο φοβερών αντιπάλων η
εξωτερική κατασκευή του δράματος, αλλ' η ουσία του ποιήματος, ο
ανώτερος πνευματικός λόγος ενυπάρχει όλος εις την εσωτερικήν
πάλην, εις την οποίαν ευρίσκεται από την αρχήν έως το τέλος ο
πρωταγωνιστής, η δε ψυχική τούτη κατάστασις δεν εξηγείται, εάν τον
μετρήσωμεν με την στάθμην του κοινού ανθρώπου, εάν δεν κατανοηθή η
πρωτότυπος και έκτακτος τούτη φύσις, οποίαν την συνέλαβε και την
έπλασεν ο ποιητής.
3.
← 고전 원문 폴더
📄 고전 원문 · 그리스 · 프로젝트 구텐베르크
『Αμλέτος』
William Shakespeare · 번역 Iakovos Polylas
199,762자 (원문이 길어 앞부분만 · 전체 371,733자) · 저작권 근거: 저작자 모두 1898년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처
내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.