Velen volgden tusschen de twee gezegde levenswijzen een gemiddelde,
zich niet onthoudend van spijzen als de eersten, nog zich te buiten
gaande aan drank en andere losbandigheden gelijk de tweeden, maar zij
gebruikten naar genoegen volgens hun begeerten de levensmiddelen en
gingen naar buiten zonder zich op te sluiten en droegen deze, bloemen,
gene, welriekende kruiden in de handen en andere verschillende
specerijen, die zij vaak aan den neus brachten, denkend, dat dit een
uitstekend middel was om met dit soort reuk de hersens te versterken;
want het was er zoo mee gesteld, dat de lucht geheel van den stank der
doode lichamen en van de ziekte en van de medicijnen doortrokken en
onrein was.
Anderen waren van een nog wreeder gevoelen (alsof dat soms veiliger zou
zijn) en zeiden, dat er geen ander en beter middel tegen de pest
bestond dan er voor te vluchten en door deze redeneering aangezet, voor
niets zorgend dan voor zichzelf, verliet een groot aantal zoowel mannen
als vrouwen hun eigen stad, hun eigen huizen, hun positie en familie en
goederen en zochten de anderen steden op of althans hun omtrek, alsof
Gods toorn over de ongerechtigheid der menschen met die pest van de
plaats, waar zij waren, niet voort kon gaan, maar Hij die alleen had
verwekt om diegenen te tuchtigen, welke zich binnen de muren der stad
mochten bevinden; zij raadden niemand er te blijven en beweerden, dat
zijn laatste uur dan gekomen was. Daar zij, die een andere meening
hadden, niet allen stierven, vluchtte daardoor niet iedereen; van beide
partijen werden er echter velen ziek. Zij versmachtten verlaten alom,
alhoewel zij, toen zij zelf gezond waren, een voorbeeld van levenswijze
hadden gegeven, aan hen, die gezond bleven. Laten wij verzekeren, dat
de eene burger den ander vermeed, en daar zoo goed als niemand voor een
ander zorgde en bloedverwanten elkaar zelden of nooit bezochten, was er
van verre met den zoo veroorzaakten schrik zulk een verbijstering
gekomen in de gemoederen der mannen en vrouwen, dat de eene broeder den
ander verliet en de neef de nicht en de zuster den broeder en dikwijls
de vrouw haar echtgenoot; en (wat erger is en haast ongeloofelijk) de
vaders en moeders vermeden hun kinderen, of het de hunnen niet waren,
te bezoeken en te helpen. Hierdoor bleef voor hen, wier aantal niet was
te schatten, zoowel mannen als vrouwen, die ziek werden, geen andere
hulp dan de barmhartigheid van vrienden (en van hen waren er maar
weinig) of de hebzucht van oppassers, die voor hoog salaris en
schandelijke overeenkomsten dienden. Hun aantal was door dit alles toch
niet groot en de mannen zoowel als de vrouwen waren dom en in vele
gevallen nooit voor dergelijke werk gebruikt, terwijl ze voor niets
anders dienst deden dan eenige dingen aan te reiken door de lijders
gevraagd of om ze bij te staan, als zij stierven. Wanneer zij die
dienst verrichtten, gingen ze dikwijls met winst en al dood. Daar de
zieken verlaten waren door buren, verwanten en vrienden en gebrek
hadden aan oppassers, ontstond een gebruik, vroeger ongehoord, dat een
vrouw, hoe bekoorlijk en schoon en lief ze ook was, wanneer zij ziek
werd, zorg droeg een man tot haar dienst te hebben, wie hij ook mocht
zijn, jong of oud, waarvoor zij zonder eenige schaamte elk lichaamsdeel
ontblootte niet anders dan zij voor een vrouw zou gedaan hebben. Want
de nood van haar lijden eischte dit, wat bij hen, die genazen,
misschien de oorzaak was van minder kuischheid in den tijd, die volgde.
Bovendien overviel de dood velen van hen slechts door tegenspoed, die
gered zouden zijn, indien ze geholpen waren.
Tengevolge daarvan, zoowel door het gebrek aan de noodige oppassing,
welke de zieken niet konden krijgen als door de hevigheid van de pest
was de massa van hen, die dag en nacht stierven zoo groot in de stad,
dat het schrikbarend was om het te hooren vertellen, als men er slechts
acht op gaf. Daardoor als van zelf ontstonden naast vroegere gewoonten
van de burgers zeden in strijd met die, welke in zwang waren gebleven.
Het was gewoonte (gelijk we het nog in gebruik zien), dat de verwanten
en de buurvrouwen zich in het huis van den doode verzamelden, en hier
met hen, die hem meer vermaagschapt waren, treurden; en van den anderen
kant vereenigden zich vóór het huis van den doode de buren en een
aantal andere burgers met zijn mannelijke familieleden en naar den rang
van den overledene kwam de geestelijkheid en werd hij op de schouders
van zijn makkers met begrafenispraal van waskaarsen en zangen gedragen
naar de kerk, voor zijn overlijden door hem aangewezen. Die gebruiken
hielden, toen de felheid van de pest begon toe te nemen, of geheel of
grootendeels op en er kwamen geen andere nieuwen voor in de plaats,
zoodat niet alleen tal van lieden stierven zonder klaagvrouwen, maar er
waren er genoeg, die zonder getuige uit dit leven scheidden en maar
zeer weinigen, wien vrome klaagzangen en de bittere tranen van zijn
familieleden bleven voorbehouden. Liever in de plaats daarvan sleten
die hun leven door zooveel mogelijk te lachen en te schertsen en
gezellig feest te vieren, welke gewoonte de vrouwen, die grootendeels
de vrouwelijke vroomheid hadden afgelegd, voor hun lijfsbehoud zeer
goed hadden geleerd. Er waren er maar weinigen, wier lichamen door meer
dan tien of twaalf van de buren ter kerk vergezeld werden, en voor
welken de eerzame en achtbare burgers, en niet een soort doodgravers,
voortgekomen uit den laagsten stand, die zich ook aldus lieten noemen
en die deze diensten voor geld verrichtten, onder de baar traden en
haar met haastige passen niet naar die kerk brachten, welke zij voor
hun dood hadden aangewezen, maar naar de meest naburige meestal achter
vier of zes geestelijken met weinig kaarslicht en menigmaal zonder één
priester. Dezen met de hulp van die doodgravers zonder zich met een te
langen of plechtigen lijkdienst te vermoeien, brachten die in de eerste
de beste grafstede, welke zij open vonden. Van den lageren stand en
misschien voor een groot deel van de middelklasse was de aanblik der
alle ellende nog veel erger, omdat die het meest door hoop of door
armoe in hun huizen werden teruggehouden of in hun buurt bleven en bij
duizenden ziek werden en noch bediend, noch geholpen met wat ook,
zonder eenige verzachting stierven. Er waren er genoeg, die op den
openbaren weg bij dag of nacht omkwamen en velen, die in hun huizen
heengingen, deden eerst door den stank van hun ontbonden lichamen dan
aan de buren bemerken, dat zij dood waren; zoowel hiervan als van
anderen, die overal bezweken, waren er een groot aantal. Er werd door
de meeste buren een middelweg gebruikt, daartoe niet minder bewogen
door vrees, opdat de besmetting van de dooden hun geen kwaad deed, als
door de barmhartigheid, die zij jegens de overledenen hadden.
Zij, zoowel door eigen kracht als met behulp van de dragers, zooveel ze
er van konden krijgen, sleepten de lichamen der reeds gestorvenen uit
hun huizen en plaatsten die voor hun deuren, waar vooral ’s morgens,
wie uit was gegaan, er talloos veel had kunnen zien. Zij lieten
vervolgens baren komen en er waren er, die bij gebrek daaraan, ze op
een plank legden. Er was geen baar, die niet twee of drie tegelijk er
van torste, en het kwam misschien maar één keer voor, dat van deze niet
vrij zeker kon gezegd worden, dat zij de echtgenoote en den man, de
twee of drie broeders of den vader en den zoon of op die wijze de
familie droeg. Het gebeurde zeer vaak, dat, wanneer twee of drie
priesters met een kruis voor één baar afzonderlijk liepen, dat drie of
vier baren geheven door dragers, zich daarachter voegden; en waar de
priesters geloofden, dat zij één doode begroeven, deden zij er dit zes
of acht of nog meer. Zij werden ook niet geëerbiedigd met een enkelen
traan of kaarslicht of begeleiding; ook werd de toestand van dien aard,
dat men geen andere zorg droeg voor de menschen, die stierven, dan men
voor geiten over had. Daardoor bleek het duidelijk genoeg, dat, terwijl
de natuurlijke loop der dingen bij weinige en zeldzame verliezen niet
aan wijzen kon leeren die te dragen met geduld, de grootste van de
rampen zelfs de eenvoudige zielen had kunnen maken tot verstandige en
ongevoelige lieden. Blijkbaar door de groote menigte dooden, die naar
elke kerk iederen dag en zoo goed als ieder uur, al naar het viel,
gedragen werd, maakte men, daar de gewijdde aarde voor de begrafenissen
niet voldoende was en daar men vooral aan ieder volgens de oude
gewoonte een eigen plaats wilde geven, op de akkers van de kerken,
omdat elke plek grond vol was, zeer groote kuilen, waarin men de later
aangebrachten bij honderd neerliet en in deze opgehoopt—gelijk men
koopwaren laag op laag in schepen legde—bedekte men ze met weinig aarde
zoover, dat die tot den rand van de kuil kwam. Maar opdat ik niet later
aan iedere bijzonderheid van de voorbijgegane ellende, onze stad
overkomen, nog herinner, vermeld ik, dat, toen deze booze tijd die
bezocht, zij bij haar voortduur evenmin de omliggende streek spaarde,
waar (ik laat de dorpen ter zijde, die door hun kleinheid bij de stad
begrepen waren) in de verspreide hofsteden en de velden de ongelukkige
boeren en armen en hun families zonder eenige hulp van dokter of steun
van een oppasser op de wegen en op hun akkers en in hun huizen,
onverschillig bij dag en bij nacht, niet als menschen maar als beesten
stierven. Daardoor werden zij als de poorters in hun gewoonten
bandeloos en zorgden niet meer voor hun werk of hun zaken. Allen ook
als op den dag, wanneer de dood, dien zij verwachten, zou komen, deden
hun best op allerlei wijze niet hun toekomstige winsten van vee en land
en van hun gedanen arbeid te vermeerderen maar te verkwisten, wat ze er
van in voorraad hadden. Aldus gebeurde het, dat de koeien, de ezels, de
schapen, de geiten, de zwijnen, de kippen en zelfs de honden, het
trouwst aan de menschen, uit hun eigen verblijfplaatsen verjaagd door
de velden wegliepen naar willekeur, waar ook het graan verlaten en niet
binnengehaald maar wel gemaaid was. En velen, die over dag goed gevoed
waren, dronken zich zonder toezicht van den herder ’s nachts in hun
stal zat, of ze verstand hadden. Hieraan valt nog toe te voegen
(wanneer ik het platteland ter zijde laat en tot de stad terug ga) dat,
indien het niet in die mate is en zoozeer was door de wreedheid des
hemels en misschien ten deele door die der menschen, zoowel door de
kracht van de pest als doordat vele zieken slecht waren geholpen en
hunne behoeften verwaarloosd, ook door de vrees, die vele gezonden
hadden, men het aantal menschen, die zeker binnen de muren van de stad
Florence stierven, boven de honderdduizend schat. Hoevelen zou men
misschien vóór den verderfelijken ramp niet gedacht hebben daarbij te
moeten tellen? O hoeveel groote paleizen, hoeveel fraaie huizen,
hoeveel trotsche woningen, vroeger vol families, vol heeren en dames,
bleven tot op den minsten bediende ledig! O hoeveel aanzienlijke
geslachten, hoeveel groote erfgoederen, hoeveel befaamde rijkdommen zag
men zonder den wettigen erfgenaam blijven! Hoeveel invloedrijke mannen,
hoeveel schoone vrouwen, hoeveel lieve kinderen, die door geen minderen
dan Galienus, Hippocrates of Esculaap gezond zouden geacht wezen,
ontbeten ’s morgens met hun ouders, met gezellen en vrienden, die op
den invallenden avond in de andere wereld met hun afgestorven verwanten
het avondmaal hielden!
← 고전 원문 폴더
📄 고전 원문 · 네덜란드 · 프로젝트 구텐베르크
『De Decamerone van Boccaccio』
Giovanni Boccaccio · 번역 J. K. (Jacques Karel) Rensburg
196,395자 (원문이 길어 앞부분만 · 전체 1,542,430자) · 저작권 근거: 저작자 모두 1943년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처
내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.