Και ενόσω ο Ανώτατος Λόγος διατηρεί ακόμη την δύναμίν του, και
απέναντι νοσηράς ψυχικής καταστάσεως και απέναντι της ορμής προς
την φονικήν ανταπόδοσιν, ο Αμλέτος αποτρέπεται από άλογον δράσιν,
εισέρχεται εις την φωτεινήν γραμμήν της πνευματικής ενεργείας και
αυτού επιτυγχάνει εξαγόμενα υπερτάτης ηθικής σημασίας. Με το
πλαστόν ήθος της παραφροσύνης χωριζόμενος από τον κοινωνικόν
κύκλον στηλιτεύει το Κακόν, καυτηριάζει ενόχους συνειδήσεις,
ξεσκεπάζει εις όλην την ασχημίαν των το ψεύδος, την υποκρισίαν,
την χαμέρπειαν, τον δόλον και την μωρίαν· η δημιουργική του ευφυία
επινοεί την σκηνικήν παράστασιν προωρισμένην να κάμη εις το πνεύμα
του Κλαυδίου έκπληξιν φοβεράν, όσην δεν θα ημπορούσε να του
προξενήση παρά υπερφυσική του εγκλήματος αποκάλυψις, αισθητή
έμπροσθέν του εμφάνισις της θείας Δίκης· η φιλάνθρωπος τάσις του
εμπνέει εις τον Αμλέτον την υψηλήν, την ενθουσιώδη ομιλίαν προς
την μητέρα του· και η μεν Γελτρούδη τρέπεται εις αληθινήν
μετάνοιαν και σχεδόν εξαγνίζεται, ο δε Κλαύδιος αισθάνεται μέσα
του τρόμον φοβερώτερον απ' όλα τα μαρτύρια της Κολάσεως· και ούτω
κατορθόνεται να αναγνωρίση του ηθικού νόμου την δύναμιν η
συνείδησις εκείνων οπού τον είχαν καταπατήση.
27.
Αλλά η κρίσις έπρεπε να επέλθη· εις την στιγμήν ακρατήτου
αγανακτήσεως ο Αμλέτος φονεύει, διότι νομίζει ότι βάφει το ξίφος
εις το αίμα του ενόχου· η ιδέα της φονικής ανταποδόσεως ενίκησεν,
επραγματοποιήθη· η μυστική δύναμις, οπού την είχεν εξουδετερώση
έως τώρα, δεν επρόφθασε να την εμποδίση· η εσωτερική αντίστασις
εξασθενίζεται, ο Αμλέτος χάνει την ισορροπίαν, και εξερχόμενος από
τον εαυτόν του εισέρχεται εις την οδόν της αλογίας· από την
ευρείαν και φωτεινήν περιοχήν του κυριάρχου λόγου κατέρχεται
βαθμηδόν μέσα εις τα στενά και σκοτεινά
[λείπει η σελίδα μ' (40)]
υπερφυσικόν, την μαγείαν, με το οποίον ο Πρόσπερος διευθύνει την
φοράν των πραγμάτων σύμφωνα προς τον ευγενή και φιλάνθρωπον σκοπόν
του. Ούτω και ο Α μ λ έ τ ο ς είναι δραματική αποκάλυψις,
περιπαθής δοξολόγησις του Ιδανικού, έχει δε το ποίημα και
καθολικήν σημασίαν ως πλαστική παράστασις, ως εικών συμβολική, των
εποχών παρακμής, εις τας οποίας, εάν εις άτομα σώζεται ακόμη, είτε
ως απομεινάρι προηγουμένης περιόδου, είτε ως προμήνυμα ερχομένης
αναγεννήσεως, η συναίσθησις της μεγάλης αποστολής του ανθρώπου, τα
άτομα εκείνα πίπτουν θύμα προσκαίρου εναντίας πραγματικότητος.
29.
Την πνευματικήν υπόστασιν του πρωταγωνιστού θέτουν εις φως και
ανυψόνουν τόσον αι συγγενείς προς αυτόν όσον και αι αντίθετοι
ιδιότητες των άλλων προσώπων. Ενώ ο Αμλέτος παρουσιάζεται ως φύσις
υπέροχος, πολύ ανωτέρα και μάλιστα εις αντίθεσιν της εποχής του,
οποίαν την παρέστησεν ο ποιητής, τα λοιπά πρόσωπα, οπού
χρησιμεύουν και ως ποιητικά όργανα προς την εξωτερικήν δραματικήν
κίνησιν, ανήκουν όλα εις την εποχήν εκείνην, είναι όλα πλάσματα
αυτής, όθεν και αναγκαίως έχουν ομοίαν πνευματικήν βάσιν, ομοίαν
εξ αρχής κοινωνικήν ανατροφήν, με διαφοράς προερχομένας είτε από
την ατομικήν ιδιότητα του χαρακτήρος, είτε από τον βαθμόν της
φυσικής του καθενός αξίας, είτε από τυχαίαν άλλην μόρφωσιν. Από
τοιούτον κύκλον ο Αμλέτος, και εάν δεν επαρουσιάζετο το μέγα
πρόβλημα της ζωής του, δεν ήταν δυνατόν να κατανοηθή· αντί να
εκτιμηθή, θα εύρισκε πανταχού αντιπάθειαν, αδιαφορίαν, αντίστασιν
και καταφρόνησιν διά τούτο προς αυτόν συμπαθεί μόνον το άδολον
αίσθημα του πλήθους, και, μέσα εις την ανωτέραν κοινωνίαν
αναβιβάζονται έως εις αυτόν μόνον αι ψυχαί, τας οποίας δεν
εδυνήθησαν να δηλητηριάσουν ο πλαστός πολιτισμός και η γενική
κακοήθεια. Τοιαύτη συμπάθεια, στηριζομένη εις την αρχικήν
ευγένειαν της ψυχής, γεννά εις τον Οράτιον το βαθύ της φιλίας
αίσθημα και εις την Οφηλίαν τον έρωτα προς τον Αμλέτον.
30.
Ο αγνός έρως της Οφηλίας βλαστάνει από τον ενθουσιασμόν τον οποίον
αυτή αισθάνθη άμα εγνώρισε τα υπέροχα διανοητικά και ηθικά
χαρίσματα του Αμλέτου και επίστευσεν εις τον άδολον προς αυτήν
έρωτα. Η ακατάπαυστος ακτινοβόλησις εκείνης της μεγαλοφυίας
θερμαίνει την ευαίσθητον καρδίαν της, ανοίγει την ωραίαν διάνοιάν
της, ανυψόνει την ζωηράν φαντασίαν της· η παρθενική ψυχή της
γίνεται ζωντανόν χαριτωμένον αντιφέγγισμα ενός μεγάλου και
προνομιούχου πνεύματος. Και ενώ αυτή παραδίδεται εις το χρυσόν
όνειρον της ευτυχίας, έξαφνα απαισία σκιά έρχεται να σκεπάση τον
καθαρόν εκείνον αστέρα· εκεί οπού άλλοτε δεν έβλεπε παρά φως τώρα
βλέπει σκότος βαθύ· εκεί όθεν άλλοτε άκουε τον γλυκύτατον
πνευματικόν ρυθμόν τώρα ακούει τους αγρίους παρατονισμούς της
παραφροσύνης, περί της οποίας αυτή δεν δύναται να αμφιβάλη, άμα
βλέπει ότι ο προς αυτήν σεβασμός και η αγάπη του Αμλέτου
μεταβάλλονται έξαφνα εις καταφρόνησιν και μίσος, άμα ακούει από τα
χείλη του την σκληράν και βλάσφημον ερώτησιν _α! α! είσαι τιμία;_
Εις το θέαμα τοιαύτης φρικτής ανατροπής σχίζεται η καρδία της, ο
νους της ήδη κυριεύεται από παραζάλην προάγγελον του διανοητικού
της ολέθρου·
Ωιμένα, αφανισμός μου,
'πού είδα ό,τ' είδα και οπού βλέπω τούτα εμπρός μου!
Αλλά εις τον λεπτοΰφαντον οργανισμόν της φέρει το τελευταίον
κτύπημα ο φόνος του πατρός της από το χέρι του αγαπημένου της,
προς τον οποίον δεν της συγχωρείται πλέον να στρέψη καν το βλέμμα
της διά να τον λυπηθή. Καθώς εσωτερικός αγών βαθύτατος καταστρέφει
την ηθικήν ύπαρξιν του Αμλέτου, ομοίως ψυχικόν πάθημα ανέκφραστον
ανατρέπει την διάνοιαν της Οφηλίας· καθώς ο Αμλέτος δεν έχει πλέον
τόπον εις τούτον τον κόσμον άμα σκληρώς αποχωρίζεται από το
Ιδανικόν, ομοίως η Οφηλία δεν ανήκει πλέον εις την ζωήν άμα η
ατυχία την αποσπά από το αντικείμενον της λατρείας της, άμα το
εξαίσιον εκείνο πλάσμα, το οποίον δι' αυτήν έχει την θέσιν του
Ιδανικού, μεταβάλλεται εις κακοποιόν δαίμονα οπού την πληγόνει εις
τα ιερώτερα αισθήματά της. Και αφού η διάνοια της εξαφανίσθη, δύο
μόνον δυνάμεις της απομένουν, η φανταστική και η αισθηματική, και
με αυτάς η Οφηλία ως πνευματοποιημένη πλέει εις την γαλήνην ωσάν
μουσικού στοιχείου, οπού τονίζονται μόνον δύο αισθήματα, η λύπη
διά τον θάνατον του πατρός της και η αγάπη προς τον Αμλέτον.
31.
Η ανωτέρα φύσις του Αμλέτου και η κατωτέρα του Ορατίου συγγενεύουν
και συναπαντώνται εις ό,τι αποτελεί την ιδιότητα των εκλεκτών
ψυχών, εις το άπλαστον του χαρακτήρος και εις την έμφυτον τάσιν
προς το Αγαθόν και το Αληθές, με την διάκρισιν ότι το θετικόν
πνεύμα του Ορατίου, μακράν του Ιδανικού, έχει μόνους οδηγούς εις
τας σκέψεις και εις τας πράξεις του την ορθόνοιαν και την
αλάνθαστον φωνήν της Συνειδήσεως, και ευρίσκει τον προορισμόν του
ανθρώπου εις την εκπλήρωσιν του καθήκοντος μέσα εις τα όρια της
αμέσου πραγματικότητος. Η καθαρά μεν, αλλά περιωρισμένη, αντίληψίς
του, αν και μη ικανή να εισχωρήση εις τα βάθη της ψυχής του
Αμλέτου, όμως δεν δύναται να αμφιβάλη ότι ο εσωτερικός εκείνος
αγών προέρχεται από ευγενές αίσθημα και από μεγάλην πνευματικήν
υπεροχήν. Αγαπά και σέβεται τον έξοχον και ατυχή φίλον του, αλλά
διατηρεί την ανεξαρτησίαν της κρίσεώς του, όθεν και δεν διστάζει
να δείξη την λύπην του και την αποδοκιμασίαν του όταν τον βλέπει
να παρεκτρέπεται εις ενεργείας, τας οποίας απολύτως αποκρούει η
ανθρωπινή συνείδησις· κατά τούτο η ειλικρίνεια του Ορατίου
αποτελεί απότομον αντίθεσιν προς την τυφλήν δουλοφροσύνην των
Αυλικών οπού περιστοιχίζουν τον Κλαύδιον. Μέσα εις την γενικήν
ηθικήν κατάπτωσιν η ενάρετος ψυχή του δεν εύρισκε παρηγορίαν ειμή
πλησίον εις τον γενναίον και αδιάφθαρτον ηγεμονόπαιδα, τον οποίον
ενόμιζε προωρισμένον να ανορθώση την πεσημένην πατρίδα· αλλ' όταν
βλέπει ότι απαισία Μοίρα εξολοθρεύει αδιακρίτως τους καλούς και
τους κακούς, τους ενόχους και τους αθώους, θέλει τότε και αυτός να
εγκαταλείψη τον κόσμον, οπού και αυτό του το πρακτικόν πνεύμα δεν
δύναται να πράξη ουδέ το σχετικόν καλόν μένει εις την ζωήν μόνον
διά να δικαιώση έμπροσθεν των ανθρώπων την μνήμην του ατυχούς
φίλου του.
32.
Τα λοιπά πρόσωπα όχι μόνον δεν σηκώνονται ουδέ μίαν γραμμήν
υπεράνω της εποχής των, αλλά συναποτελούν όλα σύμπλεγμα
προωρισμένον από τον ποιητήν να την παραστήση εις τα κυριώτερα
γνωρίσματά της, οποίαν την χαρακτηρίζει ο Αμλέτος όταν λέγει·
'ς το πάχος των ασθματικών αυτών καιρών μας
πρέπ' η Αρετή και αυτή να παίρνη της Κακίας
συγχώρεσιν, και, όταν θέλη να της κάμη
καλό, την άδειαν να ζητή σκυμμένη εμπρός της.
Όλοι κυριεύονται από τυφλήν φιλαυτίαν και ζουν αφρόντιστοι και
ευτυχισμένοι εις την βιωτικήν απόλαυσιν· η παχυλή εκείνη
ατμοσφαίρα τους χωρίζει από τον καθαρόν ορίζοντα ανωτέρας
πνευματικής και ηθικής ζωής· όλοι είναι κατά διαφόρους βαθμούς
διεφθαρμένοι, όλοι γίνονται ένοχοι και, είτε εν γνώσει είτε εν
αγνοία, συνεργούν ώστε το Αγαθόν να εξαφανίζεται και το Κακόν να
επικρατήση· και, αν που υπάρχει ευγενής προαίρεσις, παρασύρεται
και αυτή από το ακράτητον ρεύμα, αφαρπάζεται από τον σφοδρόν
στρόβιλον της κοινής διαφθοράς.
Η απ' αρχής αγαθή και άπλαστος φύσις της Γελτρούδης από αδυναμίαν
και ηδυπάθειαν εμπλέκεται εις τας σατανικάς παγίδας του Κλαυδίου,
και τόσον ασυνειδήτως ώστε δεν έρχεται εις συναίσθησιν της άθλιας
ηθικής καταστάσεώς της ειμή όταν η συμπαθής και πυρωμένη γλώσσα
του υιού της εξυπνά την κοιμωμένην συνείδησίν της και την φέρει,
αν και πολύ αργά, εις την οδόν της μετανοίας.
Ο χαρακτήρ του Λαέρτου δεν στερείται ευγενείας· διά τούτο μόνος
μεταξύ των Αυλικών αυτός έχει την συμπάθειαν του Αμλέτου· αλλά ο
έμφυτος ιπποτισμός του εξαχρειόνεται από τα στρεβλά ηθικά δόγματα
της εποχής του, εις την οποίαν η τυφλή φονική ανταπόδοσις ήταν
κανών ανώτερος παντός ηθικού νόμου. Ο Λαέρτης αποτελεί εκφραστικήν
αντίθεσιν προς τον Αμλέτον· είναι η ενσάρκωσις της προσωπικής
εκδικήσεως, η οποία δεν έχει δισταγμούς αλλά
συνείδησιν και χάριν
παραδίδει 'ς τα βάθη της φρικτής Αβύσσου.
33.
Εις τον Κλαύδιον έχομεν καθολικήν την αντίθεσιν, έχομεν την
θετικήν αναίρεσιν του Ιδανικού. Το αφίλαυτον είναι η δόξα του
Αμλέτου, η απάνθρωπος φιλαυτία είναι το όνειδος του Κλαυδίου.
Καθώς εις τον Αμλέτον βλέπομεν πόσον η πράξις είναι δύσκολος, πόσα
παρουσιάζει προβλήματα, αν θα ανταποκριθή εις τας απαιτήσεις του
Ανωτέρου Λόγου και της Συνειδήσεως, ούτως εις τον Κλαύδιον
βλέπομεν πως η έλλειψις των θείων τούτων δυνάμεων αφαιρεί
οιονδήποτε ψυχολογικόν πρόσκομμα εις την οδόν της ενεργείας. Ο
Αμλέτος απρακτεί ή διακόπτει την έναρξιν της πράξεως, και οι λόγοι
και της απραξίας του και των δισταγμών του είναι δυσδιάγνωστοι
ακριβώς διότι είναι απρόσωποι, διότι απορρέουν από την βαθείαν
καθολικήν ιδέαν του Αγαθού και του Αληθούς· ο Κλαύδιος ενεργεί
δραστηρίως και αδιαλείπτως προς έναν σκοπόν, και οι λόγοι της
ενεργείας του είναι διαφανείς, διότι είναι ατομικοί, διότι
υπαγορεύονται από τον κοινόν νουν, από το στενόν πνεύμα της
αυτοσυντηρήσεως. Βασανίζεται και ο Κλαύδιος εσωτερικώς και
μαρτυρεί την ύπαρξιν της συνειδήσεως εις τον άνθρωπον, αλλά ο
έλεγχος λαμβάνει εξωτερικήν αφορμήν, προέρχεται από τον τρόμον τον
οποίον γεννούν εις την ψυχήν του μυστηριώδεις, ανεξήγητοι δι'
αυτόν εξωτερικαί εμφανίσεις ως προμηνύματα τρομεράς τιμωρίας. Αλλά
το φοβερόν τούτο προαίσθημα, αντί να τον σταματήση εις την
κακούργον πορείαν του, τον κεντά να προχωρήση.
34.
Πρώτη έρχεται να τον ταράξη η λύπη και η βαρυθυμία του Αμλέτου, εν
τω μέσω της πομπής με την οποίαν αυτός πανηγυρίζει τον γάμον του,
ως διά να θαμπώση τους οφθαλμούς του κόσμου ώστε να μη προσηλωθούν
εις την ασεβή ανομίαν· κατόπιν αμέσως τον ανησυχεί περισσότερον η
πλαστή παραφροσύνη την οποίαν αυτός με αλάνθαστον οξυδέρκειαν
εξηγεί ως πρόσχημα εχθρικής προς αυτόν διαθέσεως. Δι' να εμβαθύνη
εις το μυστήριον της ψυχής του Αμλέτου, διά να παρακολουθήση όλα
του τα κινήματα, προσκαλεί άλλοθεν δύο νέους εις τους οποίους ο
Αμλέτος με το θάρρος της φιλίας, οπού παιδιόθεν τους συνδέει,
δύναται να ανοίξη την καρδίαν του ευκολώτερα παρά εις τους
κατασκόπους της Αυλής· όμως η στενή διάνοια του Κλαυδίου δεν
προβλέπει ότι τοιούτον τέχνασμα θα συντριβή εις την διορατικήν
δύναμιν και εις το λεπτόν αίσθημα του αντιπάλου του. Η πρώτη αυτή
αποτυχία αυξάνει τους φόβους του και ταράττει την ένοχον
συνείδησίν του· ο Κλαύδιος καθαρά βλέπει ότι ο Αμλέτος
κάτι μέσα τρέφει,
οπού η βαθειά κλωσσά μαυρίλα της ψυχής του.
και, όταν ανοίξη και πτερώση αυτό, φοβούμαι
μη κίνδυνον μάς φέρη.
← 고전 원문 폴더
📄 고전 원문 · 그리스 · 프로젝트 구텐베르크
『Αμλέτος』
William Shakespeare · 번역 Iakovos Polylas
199,762자 (원문이 길어 앞부분만 · 전체 371,733자) · 저작권 근거: 저작자 모두 1898년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처
내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.