Sed ili simple ne konas la leghon. Char konsideru: se mi konscie min
dronigas, tio chi estas ago, kaj ago havas tri partojn: ghi konsistas
el agado, farado kaj plenumado. Sekve shi intence sin dronigis.
DUA TOMBISTO
He, auskultu do, kolego-fosisto...
UNUA TOMBISTO
Sed permesu! Jen estas la akvo--bone; jen estas la homo--bone. Se la
homo iras al tiu chi akvo kaj sin mem dronigas, tiam estas certa--chu
li volas au ne--ke li iras. Rimarku bone! Sed se la akvo iras al li
kaj dronigas lin, tiam li ne dronigas sin mem. Sekve kiu ne estas
kulpa en sia propra morto, tiu ne chesigas sian propran vivon.
DUA TOMBISTO
Chu tiel diras la legho?
UNUA TOMBISTO
Kompreneble, ke tiel diras la legho pri la mortintoj.
DUA TOMBISTO
Chu vi volas scii la veron? Se shi ne estus nobelulino, oni shin
ankau ne enterigus en orda maniero.
UNUA TOMBISTO
Chu vere? Estas ja granda maljustajho, ke la grandaj homoj en tiu chi
mondo havas pli da rajto por sin dronigi kaj pendigi, ol la aliaj
kristanoj. Venu, prenu la fosilon! Neniu en la mondo estas pli
antikva nobelo, ol la ghardenistoj, fosistoj kaj tombistoj: ili
daurigas la profesion de Adamo.
DUA TOMBISTO
Chu Adamo estis nobelo?
UNUA TOMBISTO
Kompreneble! Chu vi estas idolano? Chu vi havas nenian ideon pri la
Biblio? En la Biblio estas ja dirite: chiuj nobeloj devenis de Adamo.
Kiel do li povis esti ne nobelo? Mi faros al vi alian demandon: se vi
ghin ne bone respondos al mi, tiam konfesu...
DUA TOMBISTO
Nu, demandu!
UNUA TOMBISTO
Kiu konstruas pli fortike, ol la masonisto, shipofaristo au
charpentisto?
DUA TOMBISTO
La faristo de pendigiloj, char lia konstruajho supervivas milojn da
ghiaj loghantoj.
UNUA TOMBISTO
Bona spritajho, je Dio, ghi plachas al mi. La pendigilo estas bona;
sed kiel ghi estas bona? Ghi estas bona por tiuj, kiuj estas
malbonaj. Sed nun vi estas malbona, se vi diras, ke la pendigilo
estas pli fortika, ol la preghejo, sekve la pendigilo estus bona por
vi. Ankorau unu fojon al la demando! Respondu!
DUA TOMBISTO
Kiu konstruas la plej fortike?
UNUA TOMBISTO
Jes, diru ghin al mi, kaj mi vin regalos.
DUA TOMBISTO
Ha, atendu, mi jam scias!
UNUA TOMBISTO
Nu, diru!
DUA TOMBISTO
Al la diablo! Mi efektive ne scias.
(Eniras Hamleto kaj Horacio.)
UNUA TOMBISTO
Ne rompu al vi vane la kapon, la azeno ja ne iros pli rapide, kiom
ajn vi lin batos; kaj se iu vin poste demandos, kiu konstruas la plej
fortike, tiam respondu: la tombisto. La domoj, kiujn li konstruas,
restas al la posedantoj por eterne. Iru nun en la drinkejon kaj
alportu al mi mezureton da brando. (Dua tombisto foriras.)
UNUA TOMBISTO (fosas kaj kantas.)
En la junaj miaj tagoj
Mi amadis kaj kantadis
Kaj en chiuj miaj agoj
Mi mezuron ne sciadis.
HAMLETO
Chu tiu chi sentaugulo ne konscias, per kio li sin okupas! Li fosas
tombon kaj kantas!
HORACIO
La kutimo faris lin indiferenta por tio chi.
HAMLETO
Tiel chiam estas: ju malpli ia mano laboras, des pli delikata estas
ghia sento.
UNUA TOMBISTO (kantas).
Maljuneco-lamulino
Kaptis min per osta mano,
Kaj al chio venis fino,--
Restis ghemoj kaj malsano. (Li eljhetas kranion.)
HAMLETO
Tiu chi kranio havis iam langon kaj ankau povis kanti! Kiel la
malnoblulo jhetas ghin sur la teron, kvazau ghi estus kranio de
Kajeno, la unua mortiginto! Tio chi eble estis la kapo de ia
politikulo, kaj nun tiu chi azeno lin superruzas; ghi eble estis la
kapo de tia homo, kiu volis esti pli granda ol Dio mem,--ne vere?
HORACIO
Povas esti.
HAMLETO
Au de ia kortegano, kiu sciis diradi: «Bonan matenon, via princa
moshto! Kiel vi fartas, plej estiminda princo?» Au eble ghi estis
eminenta sinjoro, kiu forte laudadis la chevalon de alia eminenta
sinjoro, dezirante ricevi ghin donace? Ne vere?
HORACIO
Jes, princo.
HAMLETO
Jes, jes, kaj nun li estas apartenajho de sinjoro vermo; sendenta kaj
batata sur la vangojn per la fosilo de tombisto. Efektive glora
shanghigho; se ni nur povus ghin vidi en plena tuteco. Chu tiuj chi
ostoj meritis nenion alian, ol ke oni ludu per ili keglojn? Mia
propra kranio min doloras, kiam mi pri tio chi pensas.
UNUA TOMBISTO (kantas).
Pala korpo senkolora
Kaj chemizo sen ornamoj
Kaj foset' malbonodora
Estas fin' de chiuj amoj. (Eljhetas ankorau unu kranion.)
HAMLETO
Jen denove unu kranio! Kial ghi ne povus esti kranio de leghoscienculo?
Kie nun estas liaj leghoj, liaj rimedoj, liaj artifikoj, liaj okazoj?
Kial li nun permesas al tiu chi maldelikata sentaugulo bati lin per
malpura fosilo sur la cerbujon kaj ne minacas meti plendon kontrau li
pro ofendo per faroj? Hm! Tiu chi sinjoro eble estis siatempe granda
achetisto de bienoj, kun chiaj hipotekoj, depagoj, achetaj dokumentoj
kaj jughaj posedigoj. Chu tio chi nun estas lia lasta acheto kaj la
akira rezultato de chiuj liaj dokumentoj, ke oni nun lian richan kranion
plenigas per bonspeca koto? Chu chiuj liaj administratoroj kaj farmantoj
ne donas al li el chiuj liaj bienoj pli ol pecon da tero, havantan la
longon kaj larghon de paro da kontraktaj paperoj? Ech la dokumentoj de
transdono de chiuj liaj bienoj apenau povus chiuj trovi sufiche da loko
en tiu chi kesto; kaj la posedanto mem ne ricevas por si pli da loko?
Bele!
HORACIO
Ech ne peceton pli, mia princo.
HAMLETO
Chu pergameno ne estas farata el shafa felo?
HORACIO
Jes, princo, kaj ankau el felo de bovidoj.
HAMLETO
Shafoj kaj bovidoj estas tiuj, kiuj en ghi serchas certecon. Mi iom
parolos kun tiu chi tombisto.--He, homo! kies tombo tio chi estas?
UNUA TOMBISTO
Mia, sinjoro,
(Kantas.) Kaj foset' malbonodora
Estas fin' de chiuj amoj.
HAMLETO
Certe ghi estas via, char vi trovighas en ghi. Sed kiu en ghi
kushos?
UNUA TOMBISTO
Espereble ne vi kaj ankau ne mi, kvankam mi trovighas en ghi. Kaj tamen
ghi estas mia.
HAMLETO
Ne jhetu tro da malsaghajhoj el via tombo.
UNUA TOMBISTO
Mi devas ja purigi la tombon de chio, kio enfalas en ghin.
HAMLETO
Por kia homo vi fosas la tombon?
UNUA TOMBISTO
Ne por homo.
HAMLETO
Nu, do, por kia homino?
UNUA TOMBISTO
Ankau ne por homino.
HAMLETO
Kiun do oni tie chi enterigos?
UNUA TOMBISTO
Iun, kiu estis virino, sed nun jam estas malviva viando.
HAMLETO
Kiel plachas al vi la bravulo? Ni devas kontroli chiun vorton, char alie
li nin batos per silaboj. Efektive, Horacio, mi en la lastaj jaroj
rimarkis, la mondo farighis tiel sprita, ke la piedo de vilaghano
sentime premas la kalojn de kortegano.--Kiel longe vi estas jam
tombisto?
UNUA TOMBISTO
Ghuste de tiu tago, en kiu nia estinta regho venkis Fortinbrason.
HAMLETO
Kiel longe estas jam de tio chi?
UNUA TOMBISTO
Chu vi tion chi ne scias? Chiu malsaghulo ja tion chi scias. Tio chi
estis en tiu sama tago, en kiu naskighis la princo Hamleto, tiu sama,
kiu nun frenezighis kaj estas sendita Anglujon.
HAMLETO
Ha, tiel! Kial do oni sendis lin Anglujon?
UNUA TOMBISTO
Nu, tial, char li estas freneza. Oni volas, ke li tie denove saghighu;
kaj se li ne resaghighos, tiam ankau ne estos granda malfelicho.
HAMLETO
Kial?
UNUA TOMBISTO
Tie tio chi estos ne rimarkebla, char tie chiuj estas frenezaj.
HAMLETO
Kiel li frenezighis?
UNUA TOMBISTO
Tre strange, oni diras.
HAMLETO
En kio do konsistis la strangeco?
UNUA TOMBISTO
En tio, ke li perdis la saghon.
HAMLETO
Sur kia punkto li frenezighis?
UNUA TOMBISTO
Certe sur ia punkto de la tero de Danujo, en kiu mi jam tridek jarojn
estas tombisto.
HAMLETO
Kiel longe homo kushas en la tero, antau ol li tute forputrighas?
UNUA TOMBISTO
Se li ne forputrighis antau la morto--ni ja en la nuna tempo ofte
vidas tiajn korpojn, kiuj apenau eltenas ghis la enmeto--li povas
kushi ok ghis nau jarojn; ledisto certe kushos nau jarojn.
HAMLETO
Kial li pli longe, ol aliaj?
UNUA TOMBISTO
He, sinjoro, lia profesio tiel tanas al li la felon, ke ghi longan
tempon kontraustaras al akvo, kaj la akvo la plej rapide detruas la
korpojn de sinjoroj la mortintoj. Jen estas kranio, kiu kushis en la
tero dudek tri jarojn.
HAMLETO
Al kiu ghi apartenis?
UNUA TOMBISTO
Al unu malsagha spritulo. Kiel vi pensas, al kiu ghi apartenis?
HAMLETO
Nu, mi ne scias.
UNUA TOMBISTO
La diablo lin prenu, la sentaugulon! Li unu fojon vershis al mi botelon
da vino sur la kapon. Tio chi estis la kranio de Jorik, la amuzisto de
la regho.
HAMLETO
Tiu chi kranio?
UNUA TOMBISTO
Jes, ghuste tiu chi.
HAMLETO (prenas la kranion).
Lasu nin vidi ghin! Ha, malfelicha Jorik! Mi konis lin, Horacio: persono
de senfine gaja humoro, plena de plej belaj spritajhoj. Mil fojojn li
portadis min sur la dorso, kaj nun kia terura vido! La koro al mi
premighas. Tie chi pendis la lipoj, kiujn mi kisadis tiom ofte. Kie nun
estas viaj spritajhoj, viaj artifikoj, viaj kantoj, viaj fulmoj de
gajeco, che kiuj la tuta tablo eksplodadis per rido? Chu restis neniu el
ili, por nun sherci pri via propra malsagha vido? Chio forputris? Nun
iru en la chambron de eminenta sinjorino kaj diru al shi, ke kiom ajn
shi sin shmiros, shi tamen en la fino ricevos tian vizaghon; ridigu shin
per tio chi!--Estu tiel bona, Horacio, diru al mi jenon...
HORACIO
Kion, mia princo?
HAMLETO
Chu vi pensas, ke ankau Aleksandro la Macedona havis tian elrigardon en
la tero?
HORACIO
Ghuste tian saman.
HAMLETO
Kaj tian odoron? Fi! (Forjhetas la kranion.)
HORACIO
Ghuste tian, mia princo.
HAMLETO
Al kia abomeninda difino ni venas, Horacio! Kial la imago ne povas sekvi
la noblan polvon de Aleksandro ghis la momento, kiam ghi shtopas truon
en ia mizera dometo?
HORACIO
Tio chi estus tro fantazia.
HAMLETO
Ne, certe, tute ne. Oni povus modeste sekvi lin ghis tiu loko kaj chiam
gvidi sin per la estebleco. Ekzemple tiel: Aleksandro mortis, Aleksandro
estis enterigita, Aleksandro turnighis en polvon; la polvo estas tero;
el tero ni faras argilon: kial do per la argilo, en kiun li turnighis,
oni ne povus shtopi barelon?
La granda Cezaro, mortinte, nun estas argilo,
Por truo de muro li servas nun kiel shtopilo.
La peco da shtof', antau kiu tremadis la tero,
Mizeran dometon nun gardas de pluva aero.
Tamen silentu! silentu! Flanken! Jen venas la regho!
(Venas en procesio pastroj k. t. p. Oni portas la korpon de Ofelio.)
(Laerto, la regho, la reghino, korteganoj.)
HAMLETO
Jen la reghino, la kortego! Kiun
Funebre ili akompanas? Tamen
Sen ordinaraj la funebraj moroj?
Ghi montras, ke mortinto la portata
Per propra mano sian vivon finis.
De alta tamen rango! Ni atendu
Kaj ni rigardu! (Iras kun Horacio flanken).
LAERTO
Kiaj nun ankorau
Ceremonioj?
HAMLETO
Jen estas Laerto,
Tre nobla juna homo. Vidu!
LAERTO
Kiaj
Ceremonioj decas nun ankorau?
UNUA PASTRO
Ni el funebraj la ceremonioj
Plenumis chion, kio al ni estas
Nur permesita: shia morto estis
De karaktero duba; se ne shanghus
Ordono alta la kutiman ordon,
Shi devus kushi ghis la lasta jugho
En ter' ne sanktigita, kaj nur shtonojn
Sur shian tombon oni devus jheti
Anstatau sanktaj preghoj de kristanoj;
Al shi do oni donis pli, ol dece;
Knabinan shian kronon, kaj la tombon
Per chastaj floroj oni nun ornamis,
En sanktan teron oni shin enmetis
Che sonorado religia.
LAERTO
Sekve
Nenio pli jam estas permesita?
PASTRO
Nenio pli. Char ni ja malsanktigus
Per tio la servadon de mortintoj,
Se ni al shi ekkantus rekviemon
Simile al mortintaj en pieco.
LAERTO
Vi metu shin en teron, kaj violoj
Elkreskos el plej chasta shia cindro!
Mi al vi diras, ho, senkora pastro,
Anghelo shi, fratino mia, estos,
Dum vi en la infero brulos.
HAMLETO.
Kio?
La bela Ofelio?
REGHINO (jhetante florojn).
Ho, plej dolcha,
Adiau! Mi esperis, ke vi estos
Edzino kara de Hamleto mia;
Esperis mi ornami vian kronon
De fianchino, dum, ho ve, mi nun
Ornamas vian tombon!
LAERTO
← 고전 원문 폴더
📄 고전 원문 · eo · 프로젝트 구텐베르크
『Hamleto, Reĝido de Danujo』
William Shakespeare · 번역 L. L. (Ludwik Lejzer) Zamenhof
194,844자 · 저작권 근거: 저작자 모두 1917년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처
내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.