Sendube via gloramo faras por vi el Danujo malliberejon; ghi estas
tro malvasta por via spirito.
HAMLETO
Ho, mia Dio! oni povus enfermi min en shelon de nukso kaj mi rigardus
min kiel reghon de vastegaj spacoj, se nur miaj malbonaj songhoj min
ne turmentus.
GÜLDENSTERN
Tiuj chi songhoj en efektivo estas gloramo; char la efektiva esenco
de la gloramo estas nur la ombro de songho.
HAMLETO
Songho per si mem estas ombro.
ROSENKRANZ
Certe, kaj shajnas al mi, ke la gloramo havas esencon tiel aeran kaj
senfundamentan, ke ghi estas nur ombro de ombro.
HAMLETO
Sekve niaj almozuloj estas korpoj kaj niaj monarhhoj kaj fieraj
herooj estas la ombroj de la almozuloj. Chu ni ne iru al la regho?
Char pro honoro, mi ne scias argumentadi.
ROSENKRANZ kaj GÜLDENSTERN
Ni volonte servos al vi.
HAMLETO
Ne, tute ne, mi ne volas alkalkuli vin al miaj ceteraj servantoj;
char--por paroli kun vi kiel honesta homo--mia servantaro estas
abomeninda. Tamen por resti sur la ebena vojo de la amikeco, kion
vi faras en Elsinoro?
ROSENKRANZ
Ni volis vin viziti, nenio plu.
HAMLETO
Mi, almozulo, estas ech por danko tro malricha. Sed mi dankas vin,
kaj certe, miaj amikoj, mia danko havas la indon almenau de unu
grosho. Chu oni ne sendis voki vin? Chu tio chi estis via propra
deziro? propravola vizito? Kuraghe, kuraghe, estu honestaj kun mi!
Nu, diru do!
GÜLDENSTERN
Kion ni devas diri, princo?
HAMLETO
Chion, kion vi volas,--nur ne la veron. Oni sendis vin inviti, kaj
en viaj rigardoj kushas konfeso, por kies kashado via modesteco
ne estas sufiche ruza. Mi scias, la bonaj regho kaj reghino sendis
peti vin.
ROSENKRANZ
Por kia celo, mia princo?
HAMLETO
Tion chi mi devus sciighi de vi. Sed mi petegas vin per la rajtoj de
nia amikeco de lernejo, per la kuneco de nia juneco, per nia chiama
reciproka amo, per chio pli kara ankorau, kion pli bona parolisto
povus meti al via koro: estu sinceraj kontrau mi, chu oni invitis
vin au ne?
ROSENKRANZ (al Güldenstern).
Kion vi diros?
HAMLETO (flanken).
Ha, nun mi jam finis kun vi! (Laute) Se vi min amas, ne
mensogu.
GÜLDENSTERN
Kara princo, oni invitis nin.
HAMLETO
Kaj mi diros al vi, por kia celo; en tia maniero mia klarigo
liberigos vin de perfido, kaj via tenado de sekreto rilate la reghon
kaj reghinon ne suferos ech per unu haro. De mallonga tempo mi
perdis--mi ne scias el kia kauzo--mian tutan gajecon, mi forjhetis
chiujn miajn ordinarajn okupojn, kaj mia humoro estas efektive tiel
nigra, ke la tero, tiu chi bonega konstruo, shajnas al mi nur nuda
pinto; vidu, tiu chi belega baldakeno, la aero, tiu chi brava arkajho
chiela, tiu chi majesta tegmento kun sia ora fajro: shajnas al mi
kiel nenio alia, ol putra, pesta amaso da miasmoj. Kia majstra
kreitajho estas la homo! kiel nobla per sia prudento! kiel senlima
per siaj kapabloj! kiel granda kaj mirinda per sia formo kaj movoj!
kiel simila al anghelo per siaj agoj! kiel simila al Dio per sia
komprenado! la ornamo de la mondo! la modelo por la vivantaj
ekzistajhoj! Kaj tamen kio estas por mi tiu chi kvintesenco de
la polvo? Mi ne amas la viron (Rosenkranz kaj Güldenstern ridetas),
kaj la virinon ankau ne, kvankam per via rideto vi tion chi
videble dubas.
ROSENKRANZ
Mia princo, mi ne havis tian intencon.
HAMLETO
Kial do vi ridis, kiam mi diris, ke mi ne amas la homon?
ROSENKRANZ
Mi pensis: se tiel estas, kian do regalon ricevos de vi la aktoroj,
kiujn ni renkontis en la vojo kaj alkondukis tien chi; ili venis,
por proponi al vi siajn servojn.
HAMLETO
Tiu, kiu ludas la rolon de reghoj, estos al mi boneveninta; lia regha
moshto akceptos de mi humilan saluton. La vaganta kavaliro povos uzi
sian glavon kaj sian shildon; la amanto ne ghemos sen rekompenco; la
gajulo pace ludos sian rolon; la ridindulo elvokos ridon che tiuj,
kiuj havas tikleblan diafragmon; kaj la fraulino malkashe esprimos
sian amon per lamaj versoj. Kia anaro tio chi estas?
ROSENKRANZ
Tiu sama, kiu ordinare tiel plachadis al vi: la aktoroj el la urbo.
HAMLETO
Kio do igis ilin vagadi? Restado en konstanta loko estas ja pli
profita tiel por ilia gloro, kiel por ilia posho.
ROSENKRANZ
Mi pensas, ke tio chi estas antau nelonge enkondukita novajho.
HAMLETO
Chu ili estas ankorau tiel same amataj kiel tiam, kiam mi estis en
la urbo? Chu oni ilin vizitas ankorau tiel same?
ROSENKRANZ
Ne, multe pli malmulte.
HAMLETO
Kia estas la kauzo? Chu ili farighis netaugaj?
ROSENKRANZ
Ne, iliaj penadoj estas tiaj samaj, kiel antaue; sed aperis
generacio da infanoj, senplumaj birdetoj, kiuj chiam forte krias kaj
por tio estas tondre aplaudataj. Tiuj chi nun estas en modo, kaj ili
tiel krias kontrau la teatroj de la popolamaso--tiel ili nomas
chiujn aliajn,--ke multaj el la glavoportantoj ektimis la anserajn
plumojn kaj ne kuraghas iri.
HAMLETO
Kiel? Infanoj? Kiu ilin subtenas? Kie ili prenas salajron? Chu ili
forjhetos la arton, kiam ili ne povos pli kanti per soprano? Chu
ili ne diros poste, kiam ili elkreskos ghis la grado de ordinaraj
aktoroj--kio estas tre atendebla, se ili ne trovos pli bonajn
rimedojn por ekzistado,--ke iliaj verkistoj de dramoj alportis al ili
malutilon, devigante ilin deklamadi kontrau ilia propra estonteco?
ROSENKRANZ
Estis granda batalado inter la ambau flankoj, kaj la popolo mem sen
ia riprocho de konscienco instigas ilin reciproke... Longan tempon
nenia dramo donis ech iajn enspezojn, se la autoro kaj aktoroj ne
atakadis en ghi siajn kontrauulojn.
HAMLETO
Chu povas esti?
GÜLDENSTERN
Ho, oni multe kaj kruele batalis.
HAMLETO
Kaj la infanoj venkis?
ROSENKRANZ
Jes, princo, Herkuleson kune kun lia portajho.
HAMLETO
Ne estas granda miro: char mia onklo estas nun regho de Danujo,
kaj tiuj, kiuj mokadis lin, dum mia patro vivis, donas nun dudek,
kvardek, kvindek, ech cent dukatojn por lia portreto en miniaturo.
Certe, en tio chi kushas io supernatura, se nur la filozofio povus
tion chi eltrovi.
(Trumpetado post la sceno.)
GÜLDENSTERN
Jen venas la aktoroj.
HAMLETO
Ha, karaj sinjoroj, estu bone venintaj en Elsinoro! Donu al mi viajn
manojn! Tre bone! Manieroj kaj komplimentoj apartenas al la akcepta
saluto. Permesu al mi saluti antaue vin en tia maniero, por ke mia
sintenado kontrau la aktoroj (kiu devas esti la plej afabla) ne havu
la vidon de pli bona akcepto ol la via. Mi vin salutas al via veno,
sed mia onklo-patro kaj mia patrino-onklino eraras.
GÜLDENSTERN
En kio, mia kara princo?
HAMLETO
Mi estas freneza nur che vento nord-okcidenta; sed kiam la vento
estas suda, mi ne miksos preghejan turon kun lanterna kolono.
(Polonio venas.)
POLONIO
Mi deziras al vi sanon, sinjoroj!
HAMLETO
Auskultu, Güldenstern, kaj ankau vi, Rosenkranz,--por chiu orelo
unu auskultanto: tiu chi granda infano, kiun vi tie chi vidas, ne
eliris ankorau el la infanaj vindoj.
ROSENKRANZ
Eble li la duan fojon tien enrampis, char oni diras, ke maljunaj
homoj denove farighas infanoj.
HAMLETO
Mi divenas, ke li venas sciigi min pri la aktoroj. Atentu!.. Tre
vere, tio chi estis en lundo matene...
POLONIO
Via princa moshto, mi povas raporti al vi novajhojn.
HAMLETO
Via kortegana moshto, mi povas raporti al vi novajhojn. Kiam Roscio
estis aktoro en Romo...
POLONIO
La aktoroj alveturis, via princa moshto.
HAMLETO
He, he?
POLONIO
Per mia honoro...
HAMLETO
«Kaj sur azenetoj
Venis personetoj»...
POLONIO
La plej bonaj aktoroj en la mondo, por tragedioj, komedioj,
historioj, pastoraloj, pastoralaj komedioj, historio-pastoraloj,
tragedio-historioj, tragedio-komedio-historio-pastoraloj, por dramoj
sendividaj kaj por poemoj senfinaj. Seneko ne estas por ili tro
serioza kaj Plauto ne estas por ili tro gaja. Por chio verkita kaj
por chio improvizita ili ne havas egalajn al si en la mondo.
HAMLETO
Ho Jefto, jughisto Izraela, kian trezoron vi havis?
POLONIO
Kian trezoron li havis, princo?
HAMLETO
Jenan:
«Che li estis sol-filino,
Kaj li amis shin sen fino.»
POLONIO (flanken).
Chiam pri mia filino.
HAMLETO
Chu mi ne estas prava, maljuna Jefto?
POLONIO
Se vi nomas min Jefto, via princa moshto, mi efektive havas
filinon, kiun mi forte amas.
HAMLETO
Ne, tio chi ne sekvas.
POLONIO
Kio do sekvas, estimegata sinjoro?
HAMLETO
Kio?
«Kontrau la sorto
Ne helpas forto»
Kaj poste, vi ja scias:
«Venis tre nebela fino
Kaj pereis la knabino»...
Cetere, vi povas mem legi la finon de la kanto; char vidu, jen venas
chesigantoj de mia parolo. (Kelke da aktoroj venas.)
Mi vin salutas, sinjoroj, estu chiuj bone venintaj! Mi ghojas, ke mi
revidas vin en sano. Tre agrable, miaj bonaj amikoj! Ha, malnova
amiko, kiel via vizagho harighis de la tempo, kiam mi vin vidis!
Chu vi volas konkuri en Danujo per via barbo? Ha, mia bela juna
fraulino! Per niaj virinoj kaj fraulinoj, vi per alteco de unu
kalkanumo farighis pli proksima al la chielo de la tempo, kiam mi
vin laste vidis. Dio donu, ke via vocho ne estu perdinta sian helan
sonoron, kiel eluzita ora monero. Mi vin salutas chiujn, miaj
sinjoroj! Ni tuj prenos nin al la afero, ni pafos chion, kion ni
trovos. Tuj prezentu ion! Montru al ni provon de via arto. Nu,
ekzemple, ian patosan parolon!
UNUA AKTORO
Kian parolon, mia estimata princo?
HAMLETO
Mi audis, kiel vi unu fojon deklamis parolon,--sed ghi neniam estis
donata sur la sceno, au almenau certe ne pli ol unu fojon; char,
kiom mi memoras, la peco ne plachis al la amaso, ghi estis tro alta
por la popolo. Sed lau mia opinio kaj lau la opinio de aliaj
personoj, kies jugho en tiaj aferoj estas pli autoritata ol mia,
tio chi estis bonega peco: bone aranghita lau la scenoj kaj verkita
kun multe da prudento kaj modesteco. Mi memoras, ke iu diris, ke ghi
havas nenian salon nek pipron, por spici la enhavon, kaj nenian
esprimon, kiu montrus che la autoro la intencon de arta ornamado;
ghi estis verkita en maniero simpla, sana kaj agrabla, multe pli
bela, ol ornamita. Unu parolon en tiu chi peco mi precipe amis:
tio chi estis la rakonto de Eneo al Didono; precipe tie, kie li
parolas pri la mortigo de Priamo. (Al unu el la aktoroj) Se vi ghin
memoras, komencu per la jena verso... atendu, atendu...
«Kaj Pirro kun leona sovagheco»...
Ne, mi eraras; sed per Pirro ghi komencighas...
«Kaj Pirro, kies nigra la armajho
Simile al intenco lia nigra
Egalkolora estis kun la nokto,
En kiu li en la chevalo sidis,
Nun shmiris sian korpon la teruran
En manier' kruela: tute rugha
Li estas de la kapo ghis piedoj;
Kovrita de la sango elvershita
De patroj kaj patrinoj kaj infanoj,
De filoj kaj filinoj mortigitaj;
La sango, sekigita de la suno
Al lia vest' kruelan brilon donas.
Varmega de kolero kaj de fajro,
Per la okuloj de sangama tigro
L' infera Pirro serchas nun Priamon...»
Nun daurigu!
POLONIO
Per mia honoro, princo, tre bone deklamite: kun sento, kun estetika
tono.
UNUA AKTORO
Kaj jen li trovas lin: tremanta mano
La glavon portas kontrau malamikoj;
Sed al maljuna mano ne obeas
La peza glavo kaj senbate falas.
Kaj furioze nun rapidas Pirro
Al la batalo malegaleforta.
La glavon levas li, kaj tuj senviva
Priam' kaduka falas sur la teron.
La urbo Iliono plu ne vivis,
Kaj tamen shajnis, ke ghi tiun baton
Eksentis: ghi ekkrakis en la flamoj,
Kaj sub l' impreso de la tondra krako
Subite Pirro haltis; lia glavo
Ekpendis en l' aero. Pirro staris
Senmove, kvazau pentro terurega.
Sed kiel ofte antau fulmotondro
Silento ekaperas en chielo,
La vent' mutighas, la nubegoj haltas
Kaj kvazau mortas chio sur la tero,--
Kaj jen subite ekbruegas tondro:
Tiele ankau post momenta halto
En Pirro pli kruele ekflamegis
Malamo kaj sovagha sangavido.
Neniam la marteloj de l' ciklopoj,
Por Marso elforghante la armajhon,
Batadis pli kruele kaj sovaghe,
Ol kiel nun la sanga glav' de Pirro
Hakadis la Priamon malfelichan...
Ho vi, Fortuno! Kial la diaro
De vi ne prenas for potencon vian,
Ne rompas en pecetojn la radiojn
De via rado kaj ghin ne dejhetas
En plej profundan lokon de l' infero!»
POLONIO
Tio chi estas tro longa.
← 고전 원문 폴더
📄 고전 원문 · eo · 프로젝트 구텐베르크
『Hamleto, Reĝido de Danujo』
William Shakespeare · 번역 L. L. (Ludwik Lejzer) Zamenhof
194,844자 · 저작권 근거: 저작자 모두 1917년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처
내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.