Mi scias, kiel bone vi vin pentras. Dio donis al vi vizaghon, kaj vi
faras al vi alian; vi dancas, vi saltas, vi pepas, vi donas al la
kreitajhoj de Dio shanghitajn nomojn kaj vi shajnigas vin kokete
naivaj. Iru! Nenion pli pri tio chi! ghi faris min freneza! Neniu pli
edzighu! Kiu jam edzighis, restu viva, chiuj, krom unu; la ceteraj
restu, kiel ili estas. En monahhejon iru! (Foriras.)
OFELIO
Ho, kia granda homo detruighis!
Okulo de plej alta kortegano,
Lang' de saghulo, man' de militisto,
La floro kaj espero de la regno,
Modelo de la moroj kaj klereco,--
Pereis, ha, pereis senespere!
Kaj mi, plej malfelicha el virinoj,
Mi, kiu suchis dolchan la mielon
De liaj jhuroj, mi nun devas vidi
La noblan saghon tute konfuzitan,
Rompitan, kiel kordo diskrevinta.
La altan formon, la junecon floran
Detruis la frenezo! Ve! ho ve!
Al mi, mi, kiu vidis lin antaue
Kaj vidas lin en lia nuna stato!
(La regho kaj Polonio eliras.)
REGHO
El amo? Ne, ne amo chion faris;
Kaj liaj vortoj, kvankam konfuzitaj,
En vero tamen ne frenezon montras,
Li kashas ion en la kor'; mi timas,
Ke la sekreto de spirito lia
Dangheron en si portas por ni chiuj.
Por ghin averti, mi en rapideco
Decidis: li veturu tuj Anglujon,
Postuli la tributon prokrastitan.
La maro kaj la novaj landoj eble
El lia kor' elpelos tiun ion,
Pri kiu lia kapo chiam pensas.
Chu vi ne ankau tiel opinias?
POLONIO
Tre saghe vi decidis, mia regho.
Kaj tamen mi ankorau chiam pensas,
Ke chion faris rifuzita amo.
Nu, Ofelio? Nun vi ne bezonas
Raporti la parolon de la princo:
Ni chion audis. Via regha moshto,
Vi agu tiel, kiel vi decidos;
Sed mi konsilus, se vi ghin aprobas,
Ke shia regha moshto la reghino
Al si alvoku post la komedio
La princon kaj shi petu lin patrine,
Ke li al shi malkovru sian koron.
Shi iru kun li rekte al l' afero;
Se vi permesos, la interparolon
Mi subauskultos; kaj se al la vero
En tia maniero ni ne venos,
Vi tiam volu sendi lin Anglujon
Au lin enshlosu ie lau bontrovo
De via alta sagho.
REGHO
Tiel estu!
Frenezo che la grandaj kaj potencaj
Ne povas resti sen severa gardo. (Chiuj foriras.)
SCENO II
Salono en la palaco. Hamleto kaj kelke da aktoroj eniras.
HAMLETO
Estu tiel bona, elparolu la monologon tiel, kiel mi montris al vi,
tute libere kaj senarte; sed se vi ghin krios patose kiel multaj el
niaj aktoroj, tiam ghi plachos al mi tiom same, kiel se miaj versoj
estus elkriataj de publika anoncisto. Ne balancu tro multe la manojn
tra la aero en tia maniero, sed tenu vin noble kaj trankvile. Char en
la mezo de la riverego, ventego au, tiel diri, uragano de via pasio
vi devas observi certan moderecon, kiu donas al chio harmonion. Mi
farighas furioza en la animo, kiam ia sanega denshara bubo disshiras
la pasion en pecojn, en verajn chifonojn, kaj tondras en la orelojn
de la popolamasa publiko, kiu ordinare komprenas taksi nur sensencajn
pantomimojn kaj bruon. Mi sentas tiam fortan deziron bone trabastoni
tian bubon pro lia bruado: li volas nepre esti pli tirano ol la
tirano mem. Mi petas vin, evitu tion chi!
UNUA AKTORO
Via princa moshto povas esti trankvila en tiu chi rilato.
HAMLETO
Tamen ne estu ankau tro flegma, sed lasu vian propran senton esti
via gvidanto: konformigu la gestojn al la vortoj kaj la vortojn al la
gestoj; kaj precipe rigardu, ke vi en nenio superpashu la moderecon
de la naturo. Char chio, kio en tia maniero estas trograndigata,
estas kontraua al la intencoj de dramo, kies celo chiam estis, estas
kaj estos: prezenti kvazau spegulon de la naturo, montri al la virto
ghian propran eston, al la malhonoro ghian propran vizaghon, al
la responda tempo la represon de ghia formo. Se tio chi estas
trograndigata au prezentata tro malforte, tio povas kvankam
elvoki ridon che la malkleruloj, sed la kompetentan homon ghi forte
chagrenos; kaj la mallaudo de tia persono devas esti por vi pli
grava, ol la aplaudado de tuta teatro da aliaj personoj. Ekzistas
aktoroj, kies ludadon mi vidis kaj kiujn aliaj laudis ech tre
forte,--mi tamen trovis, ke ili tute ne havis la tonon nek la
tenighon de kristanoj, idolistoj au ech simple de homoj. Ili
afektadis kaj kriadis tiel, ke mi pensis, ke ia fushisto volis krei
homojn kaj faris iajn plej malbonajn pupojn,--tiel abomeninde ili
imitadis la homojn.
UNUA AKTORO
Mi esperas, princo, ke nia trupo estas sufiche libera de tiaj mankoj.
HAMLETO
Liberigu vin de ili tute! Kaj al tiuj, kiuj ludas che vi rolojn
ridindajn, ne permesu paroli pli, ol trovighas sin en ilia rolo; char
ekzistas inter ili tiaj, kiaj ridas tro multe, por elvoki ridon che
la amaso da malsaghaj rigardantoj tiam, kiam oni ofte devas lasi al
la publiko bone konsideri ian gravan punkton de la dramo. Tio chi
estas abomeninda kaj montras mizeran gloramon de la aktoro, kiu tion
chi faras. Iru, pretigu vin!
(La aktoroj foriras. Venas Polonio, Rosenkranz kaj Güldenstern.)
HAMLETO (al Polonio).
Nu, sinjoro, chu la regho deziras auskulti la komedion?
POLONIO
Jes, kaj la reghino ankau, ili baldau venos.
HAMLETO
Rapidigu do la aktorojn! (Polonio foriras.) Chu vi ambau ne volos
ankau helpi rapidigi ilin?
ROSENKRANZ kaj GÜLDENSTERN
Jes, princo. (Ambau foriras.)
HAMLETO
He! Horacio! (Horacio eniras.)
HORACIO
Al viaj servoj, kara princo!
HAMLETO
El chiuj, kiuj iam min chirkauis,
Vi estas la plej brava, Horacio.
HORACIO
Ho, kara princ'...
HAMLETO
Ne pensu, ke mi flatas.
Char kion povus mi de vi esperi?
Vi havas ja nenion, krom spirito,
Vi havas ja nenion, por donaci,--
Por kio do mi flatus al malrichaj?
Ne, ne! Miela lango leku brilon,
Genuojn homoj fleksas ja nur tiam,
Se la rampad' profiton donas. Audu!
De l' tempo, kiam la animo mia
Komencis elektadi inter homoj,
Ghi vin elektis; char kun vira indo
Vi chiam chiajn specojn de suferoj
Sen plendo elportadis; de la sorto
Prenadis vi la batojn kaj donacojn
Kun dank' egala. Mi admiras tiun,
En kiu la prudento kun la sango
En tia bona harmonio vivas,
Ke li al la Fortuno ne permesas
Sur li ludadi, kiel sur fajfilo.
Ho, donu vi al mi la viron, kiun
Pasio lia ne sklavigis,--mi
Lin fermos en la plej profundan lokon
De mia koro, kiel vin mi fermis.--
Sed jam sufiche. Oni baldau donos
Por ni kaj por la regho unu dramon;
En ghi trovighos sceno tre simila
Al la mortigo de la patro mia.
Mi petas vin, en la responda tempo
Per chiuj fortoj de l' animo via
Observu mian onklon; char se tiam
Sin la kashita kulpo ne elmontros,
Mi devos diri, ke ni ambau vidis
En tiu nokt' spiriton de infero
Kaj ke l' imago mia estas nigra
Simile al la forno de Vulkano.
Observu lin atente; ankau mi
Lin penetrados per okuloj miaj,
Kaj poste ni kunigos nian jughon
Pri l' ekzameno de l' vizagho lia.
HORACIO
Tre bone, mia princo; se li ion
Forshtelos en la dauro de la dramo,
Mi pagos por la shtelo.
HAMLETO
Oni venas.
Mi devas shajni tute senintenca.
Elektu bonan lokon!
(Dana marsho. Trumpetado. La regho, la reghino, Polonio, Ofelio,
Rosenkranz, Güldenstern kaj aliaj personoj venas kaj okupas lokojn.)
REGHO
Kiel fartas nia kara nevo Hamleto?
HAMLETO
Bonege! kaj chio de la hhameleonaj manghoj. Mi manghas aeron, oni min
grasigas per promesoj; ech kaponojn oni tiel bone ne nutras.
REGHO
Mi tute ne komprenas tiun chi respondon, Hamleto; tio chi ne estas
mia lingvo.
HAMLETO
Ankau ne mia. (Al Polonio) Vi ludadis iam dramojn en la
universitato, sinjoro, chu ne vere?
POLONIO
Efektive, princo, kaj oni ech rigardadis min kiel bonan aktoron.
HAMLETO
Kaj kion vi prezentadis?
POLONIO
Mi prezentis Julion Cezaron; min mortigis Bruto en la Kapitolio.
HAMLETO
Li estis efektiva bruto, se li mortigis tian kapitalan bovidon.
(Al Rosenkranz) Chu la aktoroj estas pretaj?
ROSENKRANZ
Jes, princo, ili atendas vian ordonon.
REGHINO
Venu tien chi, kara Hamleto, sidighu apud mi!
HAMLETO
Ne, bona patrino, jen estas pli forta magneto.
POLONIO (al la regho).
Vi audas?
HAMLETO
Fraulino, chu vi permesos al mi meti min sur viajn piedojn?
(Sidighas antau la piedoj de Ofelio.)
OFELIO
Ne, mia princo.
HAMLETO
Tio estas nur per la kapo.
OFELIO
Jes, mia princo.
HAMLETO
Vi pensas, ke mi intencis ion pli interesan?
OFELIO
Mi nenion pensas.
HAMLETO
Bela ideo kushi sur la piedoj de knabino.
OFELIO
Kion vi volas diri, princo?
HAMLETO
Nenion.
OFELIO
Vi estas en gaja humoro.
HAMLETO
Kiu? Mi?
OFELIO
Jes, mia princo.
HAMLETO
Ho, mi amas petoli pli, ol iu alia. Kion homo povas fari pli bonan,
ol esti gaja? Char vidu ja, kiel gaja estas mia patrino, kaj tamen
mia patro mortis antau du horoj.
OFELIO
Ne, antau du monatoj, mia princo.
HAMLETO
Jam tiel longe? Ha, en tia okazo mi forjhetos al la diablo la
funebran veston: mi metos sur min zibelan pelton. Ho, chielo! mortis
antau du monatoj kaj ankorau ne forgesita! En tia okazo oni povas
esperi, ke la memoro de granda homo per duonjaro supervivos lian
morton. Sed li devas fondi preghejojn, char alie oni ne memoros lin,
lia sorto estos kiel la sorto de amata chevaleto:
«Enterigita
«Kaj tuj forgesita».
(Trumpetado. Sur la sceno levighas kurteno kaj oni vidas pantomimon:
regho kaj reghino eniras; la reghino karese chirkauprenas la reghon.
Shi genuighas kaj faras gestojn de jhurado. Li levas shin kaj apogas
sian kapon sur shian bruston. Li kushigas sin sur la herbon, shi
forlasas lin, kiam li endormighis. Venas unu homo, deprenas de la
regho la kronon, kisas ghin, envershas venenon en la orelon de la
regho kaj foriras. La reghino revenas, vidas, ke la regho mortis kaj
pasie ploras. La veneninto revenas kun kelke da mutaj personoj kaj
konsolas la reghinon. La mortinton oni forportas. La veneninto petas
la amon kaj la manon de la reghino; shi komence kvazau rifuzas, sed
fine akceptas lian amon. Ili foriras.)
OFELIO
Kion tio chi signifas, princo?
HAMLETO
La fripona abomenajho; ghi antaudiras ion nebonan.
OFELIO
Kredeble tiu chi pantomino montras la enhavon de la dramo? (Eniras la
Prologo.)
HAMLETO
Jen tiu chi bravulo al ni kredeble rakontos: la aktoroj nenion povas
teni en sekreto, ili chion elbabilos.
OFELIO
Chu li diros al ni, kion signifas tiu chi prezentado?
HAMLETO
Jes, kaj ankau chia alia prezentado. Ne hontu nur prezenti al li,
kaj li ne hontos diri al vi, kion tio chi signifas.
OFELIO
Vi pikas, vi pikas, princo; mi auskultos la dramon.
PROLOGO
De nia dramo estos nun komenco.
Ni petas kun profunda riverenco
Pri via bona vol' kaj pacienco.
HAMLETO
Chu tio chi estas prologo au ia aforismo?
OFELIO
Ghi estas tro mallonga, princo.
HAMLETO
Kiel la amo de virinoj. (Eniras unu regho kaj unu reghino.)
REGHO (aktoro).
Jam tridek fojojn finis Febo hela
La jaran kuron tra la voj' chiela
Kaj dekdu tridek fojojn jam la luno
Aperis plena, kvazau nokta suno,
De l' tempo, kiam amo kaj Himeno
Nin ambau ligis per la pastra beno.
REGHINO (aktorino).
Ankorau multaj jaroj renovighos,
Kaj tamen nia am' ne malfortighos.
Sed ve! mi en la lasta tempo sentas,
Ke io nun sekrete vin turmentas;
Pro via san' mi tremas en la koro,
Ho, mia kara edzo kaj sinjoro.
Sed se mi tremas--restu vi sen timo:
Vi scias--en virina la animo
Tielajn zorgojn vekas granda amo;
Kaj ju pli forte brulas ama flamo,
Des pli turmentas nin la fantazio,
Kaj miajn zorgojn kreis nur pasio.
REGHO (aktoro).
Ho, mia kara, baldau jam la sorto
Disigos nin! Mi sentas, ke la morto
Min baldau vokos al la lasta vojo.
Transvivu min! Felicha kaj en ghojo
La vivon ghuu, kaj la koro via
Denove amu...
REGHINO (aktorino).
Haltu, kara mia!
Mi tremas de terura via vorto!
Atingu min malbeno, honto, morto,
Se iam ech la ombro de sopiro
Min povos tiri al alia viro!
Nur kiu mem mortigis la unuan,
Ekami poste povas edzon duan!
HAMLETO
Ho, kiel maldolche!
REGHINO (aktorino).
← 고전 원문 폴더
📄 고전 원문 · eo · 프로젝트 구텐베르크
『Hamleto, Reĝido de Danujo』
William Shakespeare · 번역 L. L. (Ludwik Lejzer) Zamenhof
194,844자 · 저작권 근거: 저작자 모두 1917년 이전 사망(한국 저작권 보호기간 끝) · 원문 출처
내 자료함의 ‘📚 고전’ 글 폴더에 앞부분 2만 자가 담겨요. 회차 편집기의 ‘✦ 안드로메다 AI 이용하기 → 🖼️ 내 글·사진 분위기로 쓰기’에서 골라 이 고전의 분위기·문체를 참고해 쓸 수 있어요.